Si̇tri̇k Asi̇t Monohi̇drat

Bu belge kimler için hazırlandı?

Ürün Bilgileri ve Kullanım Rehberi

Gıda, İçecek, Temizlik, Tarım, Su Şartlandırma ve Uygun Endüstriyel Prosesler İçin Organik Asit

Sitrik Asit Monohidrat; sitrik asit molekülünün bir molekül kristal suyu içeren formudur. Beyaz veya renksiz kristal yapıda bulunan, suda kolay çözünebilen ve belirgin asidik özellik gösteren organik bir asittir.

Ürün aşağıdaki adlarla da bilinir:

• Sitrik Asit Monohidrat
• Monohidrat Sitrik Asit
• Citric Acid Monohydrate
• 2-Hidroksipropan-1,2,3-Trikarboksilik Asit Monohidrat
• Limon Tuzu

Sitrik Asit Monohidrat başlıca:

• Gıda ve içecek üretiminde,
• Asitlik düzenleyici formülasyonlarda,
• Temizlik ve kireç çözme ürünlerinde,
• Deterjan ve hijyen ürünlerinde,
• Tarımsal pH düzenleme uygulamalarında,
• Gübre ve mikro element formülasyonlarında,
• Su şartlandırma işlemlerinde,
• Metal yüzey temizliğinde,
• Kozmetik ve kişisel bakım formülasyonlarında,

Uygun laboratuvar ve teknik proseslerde

kullanılabilir.

Ürünün kullanılabileceği alan, doğrudan ürünün kalite sınıfına bağlıdır.

Teknik kalite ürün:

• Gıda üretiminde,
• İçecekte,
• İlaçta,
• Kozmetikte,

Yem üretiminde

kullanıma otomatik olarak uygun değildir.

Ambalaj

25 KG

TEMEL ÜRÜN BİLGİLERİ

Ürün adı: Sitrik Asit Monohidrat

İngilizce adı: Citric Acid Monohydrate

Kimyasal formülü: C₆H₈O₇·H₂O

Susuz sitrik asit formülü: C₆H₈O₇

Molekül ağırlığı: Yaklaşık 210,14 g/mol

CAS numarası: 5949-29-1

Kimyasal sınıfı: Organik trikarboksilik asit

Fiziksel görünüm: Beyaz veya renksiz kristal, granül ya da kristal toz

Koku: Genellikle kokusuz

Tat: Kuvvetli ekşi

Suda çözünürlük: Suda kolay çözünür

Çözelti karakteri: Asidik

Yanıcılık: Kolay tutuşan sıvı değildir; ince organik toz uygun koşullarda yanabilir

Ambalaj: 25 KG

Ürüne ait kesin:

• Saflık,
• Nem,
• Monohidrat oranı,
• Susuz madde eşdeğeri,
• Kül,
• Sülfat,
• Oksalat,
• Klorür,
• Ağır metal değerleri,
• Kurşun,
• Arsenik,
• Demir,
• Tane büyüklüğü,

Gıda, teknik, farmasötik, kozmetik, yem veya diğer kalite sınıfı

ürün ambalajı üzerindeki güncel etikette yer almaktadır.

MONOHİDRAT NEDİR?

“Monohidrat” ifadesi, her bir sitrik asit molekülüne bağlı bir molekül kristal suyu bulunduğunu gösterir.

Kimyasal yapı:

C₆H₈O₇·H₂O

şeklindedir.

Kristal suyu ürünün:

• Molekül ağırlığını,
• Kilogram başına gerçek sitrik asit miktarını,
• Isıl davranışını,
• Depolama özelliklerini,

Susuz forma göre dozaj hesabını

etkiler.

Monohidrat ve susuz Sitrik Asit aynı ağırlıkta aynı miktarda aktif sitrik asit sağlamaz.

MONOHİDRAT VE SUSUZ SİTRİK ASİT FARKI

Sitrik Asit Monohidrat

Bir molekül kristal suyu içerir.

Formülü C₆H₈O₇·H₂O’dur.

Molekül ağırlığı yaklaşık 210,14 g/mol’dür.

Kilogram başına aktif sitrik asit miktarı susuz ürüne göre daha düşüktür.

Genellikle kristal yapıda bulunur.

Susuz Sitrik Asit

Kristal suyu içermez.

Formülü C₆H₈O₇’dir.

Molekül ağırlığı yaklaşık 192,12 g/mol’dür.

Aynı kilogram miktarında daha fazla aktif sitrik asit sağlar.

Yaklaşık dönüşüm:

1 kg Sitrik Asit Monohidrat ≈ 0,914 kg susuz sitrik asit eşdeğeri

Ters dönüşüm:

1 kg susuz Sitrik Asit ≈ 1,094 kg Sitrik Asit Monohidrat

Bu dönüşüm teorik saflık esasına dayanır. Gerçek hesap ürün ambalajı üzerindeki güncel saflık değerine göre yapılmalıdır.

FİZİKSEL ÖZELLİKLER

Sitrik Asit Monohidrat genellikle:

• Beyaz,
• Renksiz,
• Kristal,
• Granül,

İnce kristal toz

görünümündedir.

Ürünün tane yapısı:

• İnce toz,
• İnce kristal,
• Orta kristal,

Granül

şeklinde değişebilir.

Tane büyüklüğü:

• Çözünme hızını,
• Toz oluşumunu,
• Akışkanlığı,

Otomatik dozaj performansını

etkiler.

SUDA ÇÖZÜNÜRLÜK

Sitrik Asit Monohidrat suda kolay çözünür.

Çözünme hızı:

• Su sıcaklığına,
• Tane büyüklüğüne,
• Karıştırma hızına,
• Çözelti konsantrasyonuna,

Suda bulunan minerallere

bağlıdır.

Ilık su çözünmeyi hızlandırabilir.

Aşırı sıcaklık:

• Sıçrama riskini artırabilir.
• Ekipman malzemesini etkileyebilir.
• Çok yoğun çözeltilerde renk veya kararlılık değişimine neden olabilir.

ÇÖZELTİ HAZIRLAMA

Sitrik Asit çözeltisi hazırlanırken:

• Temiz ve kimyasala dayanıklı bir kap seçilir.
• Gerekli miktarda su kaba alınır.
• Karıştırma başlatılır.
• Ürün suya yavaş ve kontrollü biçimde eklenir.
• Topak oluşumu önlenir.
• Tam çözünme sağlanır.
• Çözeltinin pH’sı ve sıcaklığı kontrol edilir.
• Hazırlanan çözelti açıkça etiketlenir.
• Kuru ürün üzerine az miktarda su dökülmesi:

• Yoğun yerel asit çözeltisi,
• Topaklaşma,
• Sıçrama,

Cilt ve göz temas riski

oluşturabilir.

Bu nedenle ürün suya eklenmelidir.

YOĞUN ÇÖZELTİLER

Yüksek konsantrasyonlu Sitrik Asit çözeltilerinde:

• Yoğunluk artabilir.
• Viskozite yükselebilir.
• Soğumada kristallenme görülebilir.
• Pompa ve vana malzemeleri etkilenebilir.
• Metal yüzeylerde korozyon artabilir.

Yoğun çözelti hazırlanırken:

• Sıcaklık,
• pH,
• Tank malzemesi,
• Pompa tipi,

Depolama süresi

dikkate alınmalıdır.

pH DAVRANIŞI

Sitrik Asit üç proton verebilen zayıf organik bir asittir.

Sulu çözeltide:

pH’yı düşürür.

Alkaliniteyi nötralize eder.

Karbonat ve bikarbonatlarla reaksiyona girer.

Bazı metal iyonlarıyla kompleks oluşturur.

Çözeltinin pH’sı yalnız eklenen ürün miktarına bağlı değildir.

Şunlar da etkilidir:

• Suyun alkalinitesi,
• Bikarbonat miktarı,
• Çözeltideki diğer tuzlar,
• Hedef konsantrasyon,

Sıcaklık.

ASİTLİK VE TAMPONLAMA

Sitrik Asit:

Tek başına asitlik sağlayabilir.

Sitrik asit-sitrat sistemlerinde tampon oluşturabilir.

pH değişimini belirli aralıkta yavaşlatabilir.

Sodyum Sitrat, Potasyum Sitrat veya diğer sitrat tuzlarıyla birlikte tampon sistemleri hazırlanabilir.

Tampon oranı:

• Hedef pH,
• İyonik güç,
• Kullanım alanı,

Sıcaklık

üzerinden belirlenmelidir.

GIDA KULLANIMI

Yalnız gıda sınıfı olduğu belirtilen Sitrik Asit Monohidrat:

• İçeceklerde,
• Şekerleme ürünlerinde,
• Reçel ve marmelatlarda,
• Soslarda,
• Konserve ürünlerinde,
• Süt ürünü formülasyonlarında,
• Unlu mamullerde,
• Tat ve asitlik düzenlemede,

Antioksidan sistemlerini desteklemede

kullanılabilir.

Gıda uygulamasında:

• Ürün sınıfı,
• Saflık,
• Mikrobiyolojik uygunluk,
• Ağır metal limitleri,
• İlgili gıda mevzuatı,

Nihai ürün reçetesi

esas alınmalıdır.

Teknik kalite ürün gıdada kullanılmamalıdır.

GIDADA İŞLEVLERİ

Gıda sınıfı Sitrik Asit:

• Asitlik düzenleyici,
• Tat dengeleyici,
• pH düşürücü,
• Metal iyonu bağlayıcı,
• Koruyucu sistem yardımcısı,

Kristallenme düzenleyici

olarak işlev görebilir.

Sitrik Asit tek başına her üründe mikrobiyal güvenlik sağlamaz.

Gıda güvenliği:

• pH,
• Su aktivitesi,
• Isıl işlem,
• Ambalaj,
• Koruyucu sistem,

Hijyen

ile birlikte değerlendirilmelidir.

E330 TANIMI

Gıda sınıfı Sitrik Asit, uygun mevzuat kapsamındaki gıda uygulamalarında E330 koduyla tanımlanabilir.

Ancak E330 ifadesi:

• Her teknik Sitrik Asidin gıda sınıfı olduğu,
• Her saflık derecesinin gıdada kullanılabileceği,

Sınırsız miktarda kullanılabileceği

anlamına gelmez.

Gıda sınıfı ve kullanım alanı için teslim edilen ürünün güncel ambalaj etiketi esas alınır.

İÇECEK UYGULAMALARI

İçecek üretiminde Sitrik Asit:

• Ekşilik sağlamak,
• pH’yı ayarlamak,
• Tat profilini dengelemek,

Metal kaynaklı tat bozulmasını azaltmak

amacıyla kullanılabilir.

Fazla kullanım:

• Aşırı ekşilik,
• Diş yüzeyinde asit etkisi,
• Tat dengesizliği,

Ambalaj ve proses ekipmanında korozyon

oluşturabilir.

REÇEL, MARMELAT VE MEYVE ÜRÜNLERİ

Sitrik Asit:

• pH ayarlamak,
• Pektin jel oluşumunu desteklemek,
• Tat dengesini sağlamak,

Renk ve raf ömrü yönetimine katkıda bulunmak

amacıyla kullanılabilir.

Yanlış doz:

• Jelin zayıf kalmasına,
• Aşırı sertleşmeye,
• Şeker kristallenmesine,

Aşırı ekşi tada

neden olabilir.

SÜT VE PEYNİR UYGULAMALARI

Gıda sınıfı Sitrik Asit uygun proseslerde:

• Süt proteinlerinin kontrollü çöktürülmesi,
• Taze peynir üretimi,
• pH ayarı,

Temizlik prosesleri

için kullanılabilir.

Doğrudan ve kontrolsüz ilave:

• Ani protein çökelmesi,
• Tat bozulması,

Verim kaybı

oluşturabilir.

TEMİZLİK VE KİREÇ ÇÖZME

Sitrik Asit:

• Kalsiyum karbonat,
• Magnezyum karbonat,
• Hafif mineral tortular,
• Sabun taşı,

Su taşı

üzerinde etkili olabilir.

Kullanım alanları:

• Su ısıtıcıları,
• Çay ve kahve makineleri,
• Isı eşanjörleri,
• Paslanmaz yüzeyler,
• Fayans ve seramik,

Uygun proses ekipmanlarıdır.

Temizlenecek yüzeyin asit dayanımı önceden değerlendirilmelidir.

KİREÇ ÇÖZME REAKSİYONU

Sitrik Asit karbonatlı kireçle reaksiyona girdiğinde:

• Kalsiyum sitrat türleri,
• Su,

Karbondioksit

oluşabilir.

Reaksiyon sırasında köpürme görülmesi normal olabilir.

Kapalı kapta yoğun asit-karbonat reaksiyonu yapılmamalıdır; karbondioksit basınç oluşturabilir.

PAS VE METAL YÜZEY TEMİZLİĞİ

Sitrik Asit bazı metal oksitlerini çözebilir ve metal iyonlarıyla kompleks oluşturabilir.

Uygun proseslerde:

• Hafif pas temizliği,
• Metal yüzey hazırlığı,
• Pasivasyon öncesi temizlik,

Oksit tabakası giderme

amacıyla kullanılabilir.

Ancak:

• Uzun temas,
• Yüksek sıcaklık,
• Yüksek konsantrasyon,

Uygun olmayan metal

korozyonu artırabilir.

PASLANMAZ ÇELİK UYGULAMALARI

Sitrik Asit uygun kontrollü proseslerde paslanmaz çelik yüzeylerin temizlenmesi ve pasivasyonunda kullanılabilir.

Başarılı uygulama için:

• Paslanmaz çelik sınıfı,
• Asit konsantrasyonu,
• Sıcaklık,
• Temas süresi,
• Durulama,

Nihai yüzey kontrolü

önemlidir.

Göz kararı hazırlanmış yoğun çözelti profesyonel pasivasyon işlemi yerine geçmez.

ALÜMİNYUM, ÇİNKO VE GALVANİZLİ YÜZEYLER

Sitrik Asit aşağıdaki yüzeylerde dikkatle kullanılmalıdır:

• Alüminyum,
• Çinko,
• Galvanizli çelik,
• Magnezyum,
• Doğal taş,
• Mermer,

Kireç taşı.

Asit:

• Yüzey matlaştırabilir.
• Koruyucu tabakayı çözebilir.
• Renk değişimi oluşturabilir.
• Metal kaybına neden olabilir.
• Önce görünmeyen küçük bir alanda test yapılmalıdır.

MERMER VE DOĞAL TAŞLAR

Sitrik Asit:

• Mermer,
• Traverten,
• Kireç taşı,
• Terrazzo,

Kalsiyum karbonat esaslı taşlar

üzerinde kullanılmamalıdır.

Asitle temas:

• Yüzey aşınması,
• Matlaşma,
• Oyuk oluşumu,

Kalıcı leke

meydana getirebilir.

DETERJAN VE TEMİZLİK ÜRÜNLERİ

Sitrik Asit:

• pH düzenleyici,
• Kireç bağlayıcı,
• Su sertliği yönetim bileşeni,
• Metal iyonu kompleksleyici,

Temizlik performansı yardımcısı

olarak deterjan ve temizlik formülasyonlarında kullanılabilir.

Formülasyonda:

• Yüzey aktif maddeler,
• Koruyucular,
• Enzimler,
• Parfüm,
• Ambalaj malzemesi,

Nihai pH

birlikte değerlendirilmelidir.

ÇAMAŞIR VE BULAŞIK UYGULAMALARI

Sitrik Asit uygun formülasyonlarda:

• Su sertliğini azaltmaya,
• Mineral tortuyu çözmeye,

Durulama performansını desteklemeye

yardımcı olabilir.

Ancak kuru ürün doğrudan ve ölçüsüz biçimde:

• Makineye,
• Çamaşıra,
• Bulaşığa,

Metal aksama

uygulanmamalıdır.

Fazla asit:

• Metal parçalarda korozyon,
• Conta ve elastomerlerde bozulma,

Renkli tekstilde hasar

oluşturabilir.

TARIMSAL KULLANIM

Tarımsal kalite Sitrik Asit uygun uygulamalarda:

• Sulama suyu pH’sını düşürmek,
• Bikarbonatı nötralize etmek,
• Gübre tankında pH ayarlamak,
• Sulama hatlarındaki karbonat tortusunu çözmek,

Mikro element formülasyonlarında kompleksleyici olarak görev yapmak

amacıyla kullanılabilir.

Ancak ham Sitrik Asit:

• Gübre değildir.
• Bitki besin elementi sağlamaz.
• Kök geliştirici değildir.
• Bitki koruma ürünü değildir.
• Her sulama suyuna standart dozla eklenmez.

SULAMA SUYU pH DÜZENLEME

Sulama suyuna eklenecek Sitrik Asit miktarı yalnız başlangıç pH’sına göre belirlenemez.

Esas belirleyici değerler:

• Toplam alkalinite,
• Bikarbonat,
• Karbonat,
• Su sertliği,
• Hedef pH,
• Sulama sistemi,

Kullanılan gübrelerdir.

Aynı pH’ya sahip iki su, farklı alkalinite nedeniyle çok farklı miktarda asit tüketebilir.

Doz küçük deneme ve ölçümle belirlenmelidir.

BİKARBONAT NÖTRALİZASYONU

Sitrik Asit bikarbonatlarla reaksiyona girerek:

pH’yı düşürür.

Karbondioksit açığa çıkarabilir.

Su alkalinitesini azaltabilir.

Kalsiyum ve magnezyum karbonat çökelmesini azaltmaya yardımcı olabilir.

Aşırı asit kullanımı:

• Sulama suyunu gereğinden fazla asidik hale getirebilir.
• Kök bölgesine zarar verebilir.
• Metal boru ve ekipmanı aşındırabilir.
• Gübre karışımlarını bozabilir.

DAMLAMA HATTI TEMİZLİĞİ

Sitrik Asit uygun kontrollü sistemlerde:

• Kalsiyum karbonat,
• Magnezyum karbonat,

Mineral tortu

temizliğinde kullanılabilir.

Hat temizliğinde:

• Asit konsantrasyonu,
• Temas süresi,
• Hat malzemesi,
• Damlatıcı tipi,
• Nihai durulama,

Atık çözeltinin yönetimi

önceden planlanmalıdır.

Canlı bitki kök bölgesine yoğun asit çözeltisi gönderilmemelidir.

GÜBRELERLE UYUMLULUK

Sitrik Asit birçok gübre çözeltisinde pH düzenleyici olarak kullanılabilir.

Ancak yoğun stok çözeltilerde:

• Kalsiyum,
• Demir,
• Çinko,
• Mangan,
• Bakır,
• Fosfat,

Sülfat

ile karmaşık etkileşimler oluşabilir.

Sitrik Asit bazı metalleri çözeltide tutabilir; ancak her konsantrasyon ve pH’da çökelmeyi önlemez.

KALSİYUMLA ETKİLEŞİM

Sitrik Asit kalsiyumla kompleks oluşturabilir.

Yüksek kalsiyum ve sitrat konsantrasyonlarında:

• Kalsiyum sitrat çökelmesi,
• Bulanıklık,
• Tank tortusu,

Filtre tıkanması

oluşabilir.

Kalsiyum Nitrat veya Kalsiyum Klorür içeren yoğun stok çözeltilerle doğrudan karıştırılmadan önce uyumluluk testi yapılmalıdır.

MİKRO ELEMENTLERLE ETKİLEŞİM

Sitrik Asit:

• Demir,
• Çinko,
• Mangan,

Bakır

gibi metal iyonlarıyla kompleks oluşturabilir.

Bu özellik mikro element formülasyonlarında yararlı olabilir.

Ancak sitrat kompleksi:

• EDTA,
• DTPA,
• EDDHA,

IDHA

gibi tanımlı şelatlarla aynı kararlılığa sahip değildir.

Ürün, ambalaj etiketinde açıkça belirtilmedikçe şelatlı mikro element olarak değerlendirilmemelidir.

FOSFATLI ÜRÜNLERLE KARIŞIM

Sitrik Asit fosfatlı sistemlerde pH’yı etkileyebilir.

Metal iyonları mevcutsa:

• Demir fosfat,
• Kalsiyum fosfat,

Çinko fosfat

gibi düşük çözünürlüklü bileşikler oluşabilir.

Asit bulunması her koşulda çökelmeyi önlemez.

YAPRAKTAN UYGULAMA

Sitrik Asit yaprak uygulamalarında yalnız uygun formülasyon içinde ve düşük, kontrollü miktarlarda pH düzenleyici olarak kullanılabilir.

Fazla asit:

• Yaprak yanığı,
• Kutikula hasarı,
• Meyvede leke,
• Çiçek dökümü,

Fitotoksisite

oluşturabilir.

Ham ürün doğrudan yaprağa serpilmemeli veya göz kararı çözülerek püskürtülmemelidir.

TOPRAK UYGULAMASI

Sitrik Asit toprağın pH’sını kalıcı biçimde düşüren bir toprak ıslah maddesi değildir.

Toprakta:

• Mikroorganizmalar tarafından parçalanabilir.
• Minerallerle reaksiyona girebilir.
• Kısa süreli yerel pH değişimi oluşturabilir.

Yüksek pH’lı veya kireçli toprağın kalıcı yönetimi yalnız Sitrik Asitle yapılamaz.

BİTKİ KORUMA ÜRÜNÜ SINIRI

Sitrik Asit:

• Fungisit değildir.
• İnsektisit değildir.
• Herbisit değildir.
• Bakterisit değildir.
• Dezenfektan olduğu varsayılmamalıdır.
• Bitki hastalığını tedavi etmez.

Bazı formülasyonlarda pH düzenleyici veya yardımcı madde olarak bulunması, ham ürünün ruhsatlı bitki koruma ürünü olduğu anlamına gelmez.

KOZMETİK VE KİŞİSEL BAKIM

Yalnız kozmetik sınıfı olduğu belirtilen Sitrik Asit:

• pH düzenleme,
• Efervesan ürün,
• Şampuan,
• Sabun,
• Banyo ürünü,

Cilt bakım formülasyonu

gibi uygulamalarda kullanılabilir.

Fazla miktarda kullanım:

• Cilt tahrişi,
• Göz hasarı,
• Formülasyon kararsızlığı,

Koruyucu sistem bozulması

oluşturabilir.

Teknik kalite ürün kozmetikte kullanılmamalıdır.

FARMASÖTİK KULLANIM

Farmasötik sınıf Sitrik Asit uygun üretim proseslerinde:

• pH düzenleyici,
• Tampon bileşeni,
• Efervesan sistem bileşeni,

Yardımcı madde

olarak kullanılabilir.

Teknik veya gıda sınıfı ürün otomatik olarak farmasötik kalite kabul edilmemelidir.

EFERVESAN SİSTEMLER

Sitrik Asit:

• Sodyum Bikarbonat,
• Potasyum Bikarbonat,

Karbonat tuzları

ile reaksiyona girerek karbondioksit oluşturabilir.

Reaksiyon:

• Nem varlığında başlayabilir.
• Kapalı ambalajda basınç oluşturabilir.
• Topaklanma ve ürün bozulmasına neden olabilir.
• Efervesan karışımlar kuru ve nemden korunmuş ortamda hazırlanmalıdır.

SODYUM BİKARBONATLA REAKSİYON

Sitrik Asit ile Sodyum Bikarbonat temas ettiğinde:

• Karbondioksit,
• Su,

Sodyum sitrat

oluşur.

Yoğun miktarda kuru karışım nem aldığında hızlı gaz çıkışı meydana gelebilir.

Kapalı kapta kontrolsüz karıştırılmamalıdır.

HİPOKLORİTLE KARIŞTIRILMAMALIDIR

Sitrik Asit:

• Sodyum Hipoklorit,
• Kalsiyum Hipoklorit,

Klorlu ağartıcılar

ile karıştırılmamalıdır.

Asit, hipoklorit çözeltisinin pH’sını düşürerek tehlikeli klor gazı açığa çıkmasına neden olabilir.

Bu karışım:

• Solunum zehirlenmesi,
• Göz ve akciğer hasarı,

Kapalı ortamda ölümcül risk

oluşturabilir.

Sitrik Asit ile çamaşır suyu aynı kapta veya art arda durulanmadan kullanılmamalıdır.

SÜLFİT VE METABİSÜLFİTLERLE TEMAS

Sitrik Asit:

• Sodyum Metabisülfit,
• Potasyum Metabisülfit,
• Sodyum Sülfit,

Bisülfitler

ile temas ettiğinde kükürt dioksit gazı açığa çıkarabilir.

Kükürt dioksit:

• Keskin kokuludur.
• Solunum yollarını tahriş eder.
• Astım ve hassas kişilerde ciddi etki oluşturabilir.
• Kapalı alanda kontrolsüz karıştırılmamalıdır.

SİYANÜR VE SÜLFÜR BİLEŞİKLERİYLE TEMAS

Sitrik Asit:

• Siyanür tuzlarıyla temas ettiğinde zehirli hidrojen siyanür gazı,

Sülfür tuzlarıyla temas ettiğinde zehirli hidrojen sülfür gazı

oluşmasına neden olabilir.

Bu maddelerle kesinlikle kontrolsüz karıştırılmamalıdır.

KUVVETLİ BAZLARLA TEMAS

Sitrik Asit:

• Sodyum Hidroksit,
• Potasyum Hidroksit,
• Kireç,

Amonyaklı çözeltiler

ile nötralizasyon reaksiyonuna girer.

Reaksiyon sırasında:

• Isı,
• Sıçrama,
• Köpürme,

Hızlı pH değişimi

oluşabilir.

Konsantre asit ve baz doğrudan birbirine dökülmemelidir.

OKSİTLEYİCİLERLE UYUMLULUK

Sitrik Asit organik bir maddedir.

Güçlü oksitleyicilerle:

• Nitrik Asit,
• Perkloratlar,
• Kloratlar,
• Permanganatlar,

Konsantre Hidrojen Peroksit

kontrolsüz temas ettirilmemelidir.

Temas:

• Isı,
• Hızlı oksidasyon,
• Gaz,

Yangın riski

oluşturabilir.

SAĞLIK VE GÜVENLİK

Sitrik Asit Monohidrat kuvvetli mineral asitler kadar aşındırıcı değildir.

Bununla birlikte:

• Gözlerde ciddi tahriş veya hasar oluşturabilir.
• Tozu solunum yollarını tahriş edebilir.
• Ciltte kuruluk ve tahriş oluşturabilir.
• Yoğun çözeltisi hasarlı ciltte yanmaya neden olabilir.
• Yutulması ağız ve mide rahatsızlığı oluşturabilir.
• “Gıda sınıfı” ifadesi kuru ürünün koruyucu ekipmansız kullanılabileceği anlamına gelmez.

GÖZLE TEMAS

Toz veya yoğun çözelti göze temas ettiğinde:

• Şiddetli batma,
• Yanma,
• Kızarıklık,
• Sulanma,

Geçici görme bulanıklığı

oluşturabilir.

Torba boşaltma ve çözelti hazırlama sırasında tam kapalı koruyucu gözlük kullanılmalıdır.

CİLTLE TEMAS

Uzun süreli veya tekrarlanan temas:

• Kuruluk,
• Kızarıklık,
• Tahriş,

Çatlama

oluşturabilir.

Yoğun çözelti kesik veya hasarlı ciltte belirgin yanma oluşturabilir.

SOLUNUM

İnce tozun solunması:

• Burun ve boğazda tahriş,
• Öksürük,
• Boğaz ağrısı,

Solunum rahatsızlığı

oluşturabilir.

Torba boşaltma ve tartım işlemlerinde lokal toz emişi kullanılmalıdır.

YUTMA

Sitrik Asit yutulduğunda:

• Ağız ve boğazda yanma,
• Ekşi tat,
• Mide ağrısı,
• Bulantı,

Kusma

oluşturabilir.

Gıda sınıfı olması, endüstriyel ürünü doğrudan tüketilebilir hale getirmez.

KİŞİSEL KORUYUCU DONANIM

Ürünle çalışırken:

• Kimyasala dayanıklı uygun iş eldiveni,
• Tam kapalı kimyasal sıçrama gözlüğü,
• Sıçrama riskinde yüz siperi,
• Uzun kollu iş kıyafeti,
• Kapalı iş ayakkabısı,

Toz oluşumunda uygun partikül solunum koruyucusu

kullanılmalıdır.

Çalışma alanında:

• Yeterli havalandırma,
• Gerektiğinde lokal toz emişi,
• Göz yıkama imkânı,
• Temiz su,

Döküntü toplama ekipmanı

bulunmalıdır.

İLK YARDIM

Gözle Temas

Gözler ovuşturulmamalıdır.

Göz kapakları açık tutularak en az 15 dakika bol temiz suyla yıkanmalıdır.

Kontakt lens varsa ve kolayca çıkarılabiliyorsa çıkarılmalıdır.

Durulama sürdürülmelidir.

Tahriş veya görme değişikliği devam ederse sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Ciltle Temas

Kirlenmiş kıyafetler çıkarılmalıdır.

Cilt bol su ve sabunla yıkanmalıdır.

Tahriş devam ederse tıbbi değerlendirme alınmalıdır.

Soluma

Kişi temiz havaya çıkarılmalıdır.

Rahat nefes alabileceği konumda tutulmalıdır.

Öksürük veya solunum rahatsızlığı sürerse sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Yutma

Ağız suyla çalkalanmalıdır.

Sağlık personeli önermedikçe kişi kusturulmamalıdır.

Bilinci kapalı kişiye ağızdan hiçbir şey verilmemelidir.

Yüksek miktarda yutma veya devam eden rahatsızlık halinde sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Ürün ambalajı sağlık personeline gösterilmelidir.

DÖKÜLME VE SAÇILMA

Kuru Ürün

Alan gereksiz personelden arındırılmalıdır.

Uygun kişisel koruyucu donanım kullanılmalıdır.

Toz oluşumu önlenmelidir.

Basınçlı hava kullanılmamalıdır.

Ürün uygun vakum veya dikkatli mekanik yöntemle toplanmalıdır.

Toplanan ürün kapalı ve etiketli kaba alınmalıdır.

Kirlenmiş ürün ana ambalaja geri konulmamalıdır.

Kanalizasyona ulaşması önlenmelidir.

Çözelti

Döküntü alanı sınırlandırılmalıdır.

Uygun inert emici kullanılmalıdır.

Toplanan atık kapalı ve etiketli kaba alınmalıdır.

Yüzey bol suyla kontrolsüz biçimde yıkanmamalıdır.

Kayganlık ve yüzey hasarı kontrol edilmelidir.

YANGIN DURUMU

Sitrik Asit Monohidrat kolay tutuşan sıvı değildir.

Ancak organik katı yapısı nedeniyle yüksek sıcaklıkta:

• Yanabilir,
• Bozunabilir,
• Karbon monoksit,
• Karbon dioksit,

Organik duman

oluşturabilir.

Uygun söndürücüler:

• Su sisi,
• Köpük,
• Kuru kimyevi toz,

Karbondioksit

olabilir.

Yoğun toz bulutu ve ateşleme kaynağı birlikte oluşmamalıdır.

ISIL DAVRANIŞ

Sitrik Asit Monohidrat ısıtıldığında önce kristal suyunu kaybedebilir.

Daha yüksek sıcaklıklarda:

• Erime,
• Karamelleşme benzeri renk değişimi,
• Ayrışma,

Organik duman oluşumu

görülebilir.

Kapalı kapta yüksek sıcaklığa maruz bırakılmamalıdır.

DEPOLAMA

Sitrik Asit Monohidrat:

• Orijinal ve sağlam ambalajında,
• Serin ve kuru yerde,
• Nemden korunarak,
• Doğrudan güneş ışığından uzakta,
• Kuvvetli bazlardan ayrı,
• Hipokloritlerden uzak,
• Sülfit ve siyanürlerden ayrı,
• Güçlü oksitleyicilerden uzak,
• Gıda ve yem sınıfına göre ayrılmış alanlarda,
• Palet üzerinde,

Yetkisiz kişilerin erişemeyeceği yerde

saklanmalıdır.

NEM VE TOPAKLANMA

Sitrik Asit Monohidrat nem aldığında:

• Topaklanabilir.
• Akışkanlığını kaybedebilir.
• Sert kütle oluşturabilir.
• Otomatik dozajı zorlaştırabilir.
• Ambalaj içinde çözünme ve yeniden kristallenme gösterebilir.
• Açılan torba kullanım sonrasında sıkıca kapatılmalıdır.
• Islak kepçe veya ekipman ambalaj içine sokulmamalıdır.

AMBALAJ VE TAŞIMA

25 kg torba:

• Kuru ve kapalı araçta taşınmalıdır.
• Yağmur ve yoğun nemden korunmalıdır.
• Torbanın delinmesi ve yırtılması önlenmelidir.
• Zeminde sürüklenmemelidir.
• Hipoklorit, kuvvetli baz ve reaktif kimyasallarla birlikte kontrolsüz yüklenmemelidir.
• Etiketsiz kaba aktarılmamalıdır.
• Hasarlı torba uygun ikinci ambalaja alınmalıdır.
• Gıda sınıfı ürünler teknik kimyasallardan ayrı taşınmalı ve depolanmalıdır.

ÇEVRESEL ETKİ

Sitrik Asit çevrede biyolojik olarak parçalanabilir özellik gösterebilir.

Bununla birlikte yüksek miktarda salım:

• Su pH’sını hızla düşürebilir.
• Sucul canlıları etkileyebilir.
• Metal iyonlarının çözünürlüğünü artırabilir.
• Toprak ve su dengesini bozabilir.
• Organik yük oluşturabilir.

Ürün:

• Kanalizasyona,
• Yüzey suyuna,
• Sulama kanalına,
• Yer altı suyuna,

Toprağa

yüksek miktarda ve kontrolsüz biçimde verilmemelidir.

ATIK YÖNETİMİ

Atık Sitrik Asit ve kirlenmiş emiciler:

• Kapalı,
• Kimyasal olarak uyumlu,

Açıkça etiketlenmiş

kaplarda toplanmalıdır.

Atık sınıflandırmasında:

• pH,
• Konsantrasyon,
• Metal içeriği,
• Hipoklorit veya başka kimyasal bulaşığı,

Kullanıldığı proses

dikkate alınmalıdır.

Metal temizliğinde kullanılmış Sitrik Asit çözeltisi ağır metal içerebilir ve sıradan organik atık olarak değerlendirilmemelidir.

GIDA SINIFI VE TEKNİK SINIF FARKI

Gıda Sınıfı

Gıda mevzuatına uygun saflık kriterlerine göre üretilir.

Ağır metal ve safsızlık limitleri gıda kullanımı için kontrol edilir.

Gıda üretiminde kullanılabilir.

Teknik Sınıf

Temizlik, metal, deterjan, tarım veya endüstriyel prosesler için üretilebilir.

Gıda ve farmasötik saflık limitlerini karşılamayabilir.

Gıda veya içecekte kullanılmamalıdır.

Ürünler yalnız “Sitrik Asit” adı üzerinden birbirinin yerine kullanılmamalıdır.

FARMASÖTİK, KOZMETİK VE YEM SINIFI

Farmasötik, kozmetik ve yem sınıfları:

• Farklı saflık,
• Farklı analiz,
• Farklı mevzuat,

Farklı üretim ve ambalaj şartları

gerektirebilir.

Bir ürünün gıda sınıfı olması otomatik olarak farmasötik kalite olduğu anlamına gelmez.

KULLANIM SINIRLARI

Ürün ambalajında ilgili kalite ve kullanım amacı açıkça belirtilmediği sürece:

• Gıda veya içecekte kullanılmamalıdır.
• Hayvan yemine veya içme suyuna katılmamalıdır.
• İlaç üretiminde kullanılmamalıdır.
• Kozmetik üretiminde kullanılmamalıdır.
• Bitki koruma ürünü olarak kullanılmamalıdır.
• Gübre olarak değerlendirilmemelidir.
• Yaprak üzerine doğrudan püskürtülmemelidir.
• Sulama suyuna ölçüm yapılmadan eklenmemelidir.
• Mermer ve kireç taşı yüzeylerde kullanılmamalıdır.
• Hipoklorit veya çamaşır suyuyla karıştırılmamalıdır.
• Sülfit, metabisülfit, siyanür ve sülfür tuzlarıyla karıştırılmamalıdır.
• Kuvvetli bazlarla kontrolsüz biçimde nötralize edilmemelidir.
• Etiketsiz kaba aktarılmamalıdır.
• Gıda veya içecek ambalajında saklanmamalıdır.
• Çocukların ve yetkisiz kişilerin erişimine bırakılmamalıdır.

Gıda, teknik, farmasötik, kozmetik, yem ve diğer kalite sınıfları birbirinin yerine kullanılmamalıdır.

ÖNEMLİ BİLGİLENDİRME

Aşağıdaki ürünler aynı değildir:

• Sitrik Asit Monohidrat,
• Susuz Sitrik Asit,
• Sodyum Sitrat,
• Potasyum Sitrat,
• Kalsiyum Sitrat,
• Askorbik Asit,
• Malik Asit,
• Tartarik Asit,
• Laktik Asit,
• Fosforik Asit,
• Hazır kireç çözücü,
• Hazır gıda asitliği düzenleyicisi,

Hazır sulama suyu pH düşürücüsü.

Ürüne ait kesin:

• Saflık,
• Monohidrat oranı,
• Susuz madde eşdeğeri,
• Nem,
• Kül,
• Sülfat,
• Oksalat,
• Klorür,
• Ağır metal değerleri,
• Kurşun,
• Arsenik,
• Demir,
• Tane büyüklüğü,
• Gıda, teknik, farmasötik, kozmetik, yem veya diğer kalite sınıfı,

Kullanım, depolama ve taşıma koşulları

ürün ambalajı üzerindeki güncel etikette yer almaktadır.

Sitrik Asit Monohidrat; gıda, içecek, temizlik, tarım, su şartlandırma, metal yüzey ve çeşitli endüstriyel formülasyonlarda kullanılan çok amaçlı bir organik asittir.

Ürün zayıf organik asit olarak sınıflandırılsa da yoğun çözeltisi göz ve ciltte tahriş oluşturabilir. Hipokloritlerle karıştırıldığında klor gazı; sülfitlerle karıştırıldığında kükürt dioksit gibi tehlikeli gazlar açığa çıkabilir.

Dozaj ve kullanım yöntemi yalnız ürün kilogramına göre değil; güncel etikette belirtilen saflık, kalite sınıfı, hedef pH, su alkalinitesi, proses malzemesi, kullanım alanı ve ilgili nihai ürün mevzuatı esas alınarak belirlenmelidir.

Son Kullanım ve Sorumluluk Çerçevesi

Ticari ve teknik not: Ürünün belirli bir üretim reçetesine, ekipmana, bitkiye veya saha koşuluna uygunluğu kullanıcı işletmenin kendi proses, analiz ve uygulama şartları içinde değerlendirilmelidir. Seri üretim veya geniş alan uygulaması öncesinde uygun ölçekte kontrol yapılması tavsiye edilir.