Fosforik Asit

FOSFORİK ASİT (GIDA / TEKNİK) – DÖKME

Ambalaj Seçenekleri

25 KG / DÖKME

Gıda Üretimi, pH Düzenleme, Fosfat Üretimi, Metal Yüzey İşlemleri ve Uygun Endüstriyel Prosesler İçin İnorganik Asit

Fosforik Asit; diğer adıyla Ortofosforik Asit, kimyasal formülü H₃PO₄ olan, fosfor içeren inorganik bir asittir.

Saf madde katı hâlde bulunabilmekle birlikte ticari olarak çoğunlukla farklı konsantrasyonlarda hazırlanmış sulu çözelti şeklinde sunulur. Çözelti genellikle berrak, renksiz, kokusuz veya çok hafif karakteristik kokulu ve konsantrasyona bağlı olarak kıvamlıdır.

Fosforik Asit;

• Gıda ve içeceklerde asitlik düzenleme
• Fosfat tuzlarının üretimi
• Metal yüzey hazırlama
• Pas ve mineral kalıntılarının giderilmesi
• Gübre ve proses kimyasalları üretimi
• Deterjan ve teknik temizlik formülasyonları
• Su ve proses pH’sının düzenlenmesi

gibi farklı alanlarda kullanılabilir.

Ancak gıda sınıfı ve teknik sınıf Fosforik Asit aynı kullanım uygunluğuna sahip değildir. Teknik kalite ürün, saflık oranı yüksek olsa bile gıda üretiminde kullanılamaz. Gıda sınıfı ürün de doğrudan tüketilmeye veya kontrolsüz biçimde kullanılmaya hazır değildir.

Fosforik Asidin kimyasal formülü H₃PO₄, CAS numarası 7664-38-2 ve molekül ağırlığı yaklaşık 98,00 g/mol’dür. PubChem, maddeyi merkezdeki fosfor atomuna bağlı bir oksijen ve üç hidroksil grubundan oluşan fosfor oksoasidi olarak tanımlar.

Ambalaj

25 KG / DÖKME

25 kg ve 35 kg, ürünün kalite sınıfına, konsantrasyonuna ve tedarik ambalajına bağlı olarak sunulan başlıca ticari ambalaj seçenekleridir.

Ambalaj üzerindeki:

• Gıda veya teknik kalite sınıfı
• Fosforik Asit konsantrasyonu
• Net ürün ağırlığı
• Parti ve üretici bilgileri

esas alınmalıdır.

TEMEL ÜRÜN BİLGİLERİ

Ürün adı: Fosforik Asit

Diğer adı: Ortofosforik Asit

İngilizce adı: Phosphoric Acid / Orthophosphoric Acid

Kimyasal formülü: H₃PO₄

CAS numarası: 7664-38-2

EC numarası: 231-633-2

Molekül ağırlığı: Yaklaşık 98,00 g/mol

Kimyasal sınıfı: İnorganik mineral asit

Fiziksel görünüm: Genellikle berrak, renksiz ve konsantrasyona bağlı olarak viskoz sıvı

Koku: Kokusuz veya hafif karakteristik

Suda çözünürlük: Su ile karışabilir

Çözelti karakteri: Asidik

Gıda katkı kodu: E338 / INS 338

Ambalaj seçenekleri: 25 KG / DÖKME

FAO/JECFA kayıtlarında Fosforik Asit; Ortofosforik Asit eş adı, CAS 7664-38-2 ve INS 338 numarasıyla tanımlanır. Codex sisteminde asitlik düzenleyici, antioksidan sinerjisti ve sekestran gibi teknolojik işlevleri bulunmaktadır.

Ürüne ait kesin:

• Fosforik Asit oranı
• P₂O₅ eş değeri
• Yoğunluk
• Renk
• Demir
• Klorür
• Sülfat
• Florür
• Arsenik
• Kurşun ve diğer ağır metaller
• Çözünmeyen madde
• Gıda veya teknik kalite sınıfı
• Depolama sıcaklığı
• Tehlike sınıflandırması

teslim edilen ürünün ambalajı ve güncel etiketinde belirtilir.

GIDA SINIFI VE TEKNİK SINIF AYRIMI

Gıda Sınıfı Fosforik Asit

Gıda sınıfı Fosforik Asit:

• Gıda katkı maddesi saflık ölçütlerine uygun olarak üretilir.
• Ağır metaller ve belirli safsızlıklar bakımından özel limitlere tabidir.
• Gıda üretiminde kullanılacak hammadde izlenebilirliğine sahiptir.
• Ambalajında gıda sınıfı, E338 veya ilgili uygunluk tanımı bulunur.

Gıdaya temas edecek dolum ve taşıma sistemlerinde çapraz bulaşmaya karşı korunur.

Avrupa Birliği gıda katkı maddeleri sisteminde Fosforik Asit E338 olarak tanımlanır. Kullanımı, izin verilen gıda kategorileri ve ilgili kullanım koşullarıyla sınırlıdır.

Teknik Sınıf Fosforik Asit

Teknik sınıf Fosforik Asit:

• Metal işleme
• Pas giderme
• Fosfatlama
• Deterjan ve temizlik ürünleri
• Kimyasal sentez
• Gübre ve fosfat üretimi
• Teknik pH düzenleme

gibi endüstriyel uygulamalar için kullanılır.

Teknik üründe üretim yöntemine ve kalite sınıfına bağlı olarak gıda açısından uygun olmayan:

• Metal iyonları
• Florür
• Sülfat
• Renk veren bileşenler
• Proses kalıntıları
• Diğer safsızlıklar

bulunabilir.

Teknik kalite Fosforik Asit:

• Gıdaya
• İçeceğe
• Yeme
• Takviye edici gıdaya
• Farmasötik ürüne
• Ağız bakım ürününe

eklenmemelidir.

Yüksek Saflık Gıda Uygunluğu Anlamına Gelmez

Teknik ürünün yüzde olarak yüksek Fosforik Asit içermesi, onu gıda sınıfı hâline getirmez.

Gıda uygunluğu yalnız konsantrasyona değil:

• Safsızlık limitlerine
• Üretim hattına
• Ambalaj ve taşıma koşullarına
• Analiz yöntemlerine
• İzlenebilirliğe
• İlgili gıda mevzuatına

bağlıdır.

KONSANTRASYON FARKLARI

Fosforik Asit piyasada farklı konsantrasyonlarda bulunabilir.

Yaygın ticari çözeltilerde:

• Fosforik Asit yüzdesi
• P₂O₅ eş değeri
• Yoğunluk
• Viskozite
• Kristallenme davranışı

birbirinden farklıdır.

Bu nedenle yalnız “Fosforik Asit” adına bakılarak reçete hazırlanmaz.

Kullanım hesabında:

• Etiketteki H₃PO₄ yüzdesi
• Gerekirse P₂O₅ eş değeri
• Çözeltinin yoğunluğu
• Hedef pH
• Uygulama hacmi

esas alınmalıdır.

Farklı konsantrasyondaki iki ürün kilogram veya litre bazında bire bir değiştirilemez.

Genel Aktif Madde Hesabı

Saf Fosforik Asit miktarı = Kullanılan çözelti miktarı × Etiketteki H₃PO₄ oranı

Örneğin farklı konsantrasyondaki ürünlerle aynı miktarda saf H₃PO₄ sağlamak için kullanılacak çözelti miktarı değişir.

Bu hesap yalnız aktif madde miktarını gösterir. Uygulamanın güvenli ve uygun olduğunu tek başına göstermez.

P₂O₅ EŞ DEĞERİ

Fosforik Asit ve fosfat ürünlerinde içerik bazı teknik belgelerde P₂O₅ eş değeri üzerinden ifade edilebilir.

H₃PO₄ yüzdesi ile P₂O₅ yüzdesi aynı değer değildir.

Bu nedenle:

H₃PO₄,

Elementel fosfor,

P₂O₅

değerleri birbirine karıştırılmamalıdır.

Formülasyon ve ticari karşılaştırmalarda aynı ölçü birimi kullanılmalıdır.

ASİTLİK VE ÜÇ AŞAMALI İYONLAŞMA

Fosforik Asit, üç proton verebilen üç değerli bir asittir.

Suda aşamalı olarak:

• Dihidrojen fosfat
• Hidrojen fosfat
• Fosfat

iyonlarını oluşturabilir.

Bu özellik sayesinde:

• Farklı pH aralıklarında tampon sistemleri hazırlanabilir.
• Sodyum, potasyum, kalsiyum ve amonyum fosfatlar üretilebilir.
• Formülasyonun asitlik ve fosfat dengesi düzenlenebilir.

Ancak Fosforik Asit çözeltisi aşındırıcı olabilir. Diğer kuvvetli mineral asitlerden bazılarına göre daha düşük uçuculuk göstermesi, güvenli veya zararsız olduğu anlamına gelmez.

GIDA SEKTÖRÜNDE KULLANIM

Yalnız gıda sınıfı Fosforik Asit, ilgili mevzuat ve üretim reçetesine uygun olmak şartıyla gıda üretiminde kullanılabilir.

Başlıca teknolojik işlevleri:

Asitlik düzenleme,

pH düşürme,

Ekşi tat profili oluşturma,

Metal iyonlarını bağlama,

Formülasyon kararlılığını destekleme,

Bazı antioksidan sistemlerin çalışmasına katkı sağlama

olarak sıralanabilir.

Codex GSFA, Fosforik Asidi INS 338 olarak tanımlar ve kullanımını gıda kategorisine göre belirlenen koşullara bağlar. Bu nedenle her gıdada aynı miktarda veya sınırsız biçimde kullanılması söz konusu değildir.

İçecek Uygulamaları

Gıda sınıfı Fosforik Asit, ilgili formülasyonlarda:

• Asitlik düzenlemek
• Keskin ve temiz bir ekşilik oluşturmak
• Nihai içecek pH’sını kontrol etmek
• Tat profilini dengelemek

amacıyla kullanılabilir.

Özellikle belirli gazlı içeceklerde kullanılabilmekle birlikte:

• Konsantre ürün doğrudan içeceğe kontrolsüz dökülmemeli
• Ön seyreltme yapılmalı
• Dozaj ekipmanı kullanılmalı
• Nihai pH ve toplam asitlik ölçülmeli
• Üretim reçetesi ve gıda mevzuatı esas alınmalıdır.
• Fosforik Asit, içmeye hazır bir ürün değildir.
• Şekerleme ve İşlenmiş Gıdalar

Uygun gıda sınıfı ürün:

• Şekerleme
• Aroma preparatları
• Sos ve çeşni sistemleri
• İşlenmiş gıda formülasyonları
• Bazı süt dışı veya teknik gıda prosesleri

içinde ilgili mevzuatın izin verdiği teknolojik amaçlarla kullanılabilir.

Her ürün grubunda izin verilen miktar ve işlev farklı olabilir.

Gıda Üretiminde Doğrudan Temas Riski

Konsantre gıda sınıfı Fosforik Asit dahi:

• Ağızla tadılmamalı
• Elle temas ettirilmemeli
• Ölçüsüz kullanılmamalı
• Gıda üzerine doğrudan kontrolsüz dökülmemelidir.
• “Gıda sınıfı” ifadesi ürünün konsantre hâlde güvenli tüketilebildiği anlamına gelmez.

GIDA EKİPMANLARI VE CIP UYGULAMALARI

Uygun teknik reçetelerde Fosforik Asit:

• Mineral kalıntıların çözülmesi
• Kireç ve taş oluşumlarının giderilmesi
• Alkali temizlik sonrası asit nötralizasyonu
• Gıda ekipmanlarının asidik temizleme aşaması

için kullanılabilir.

Gıda ekipmanlarında kullanılacak temizlik sistemi:

• Gıda temas yüzeyine uygun hammaddelerden oluşmalı
• Doğru konsantrasyonda hazırlanmalı
• Belirlenen temas süresi aşılmamalı
• Yüzey tamamen durulanmalı
• Kalıntı kontrolü yapılmalı
• Ekipman metaline uygun olmalıdır.

Fosforik Asit:

• Dezenfektan değildir.
• Tek başına bütün mikroorganizmaları yok etmez.
• Temizlik ve biyosidal işlem gereksinimini ortadan kaldırmaz.

TEKNİK TEMİZLİK UYGULAMALARI

Teknik kalite Fosforik Asit:

• Kireç ve mineral tortusu giderme
• Metal yüzey hazırlama
• Pas tabakasını çözme veya dönüştürme
• Endüstriyel ekipman temizliği
• Çimento ve harç kalıntılarının giderilmesi
• Asidik deterjan üretimi

gibi uygulamalarda kullanılabilir.

Ancak ürün tek başına her yüzey için kullanıma hazır temizleyici değildir.

Konsantrasyon, sıcaklık ve temas süresi yüzeye göre belirlenmelidir.

PAS GİDERME VE METAL YÜZEY HAZIRLAMA

Fosforik Asit demir ve çelik yüzeylerde bulunan pas ve metal oksitlerle reaksiyona girerek yüzeyin temizlenmesine veya sonraki işleme hazırlanmasına yardımcı olabilir.

Uygun teknik uygulamalarda:

• Pas giderme
• Fosfatlama öncesi yüzey hazırlama
• Boya öncesi metal temizliği
• Metal yüzeyde tutunmayı geliştirme

amacıyla kullanılabilir.

Uygulama sonrasında yüzey:

• Uygun biçimde durulanmalı
• Gerekirse nötralize edilmeli
• Hızla kurutulmalı
• Yeniden paslanmaya karşı korunmalıdır.
• Metal Uyumluluğu
• Fosforik Asit tüm metallere aynı şekilde uygulanmamalıdır.

Özellikle:

• Alüminyum
• Çinko
• Galvanizli yüzeyler
• Bakır alaşımları
• Hassas kaplamalar

üzerinde renk değişimi, matlaşma, kaplama kaybı veya aşınma oluşabilir.

Kullanım öncesinde görünmeyen küçük bir alanda uyumluluk testi yapılmalıdır.

FOSFATLAMA PROSESLERİ

Teknik kalite Fosforik Asit:

• Demir fosfat
• Çinko fosfat
• Mangan fosfat

gibi yüzey işlem banyolarının hazırlanmasında hammadde olarak kullanılabilir.

Fosfatlama banyolarında:

• Serbest asit
• Toplam asit
• Metal iyonları
• Sıcaklık
• Süre

hızlandırıcılar,

çamur oluşumu

kontrol altında tutulmalıdır.

Fosforik Asidin tek başına metale uygulanması, kontrollü endüstriyel fosfatlama banyosuyla aynı sonucu oluşturmaz.

DETERJAN VE TEMİZLİK ÜRÜNLERİ

Teknik kalite Fosforik Asit:

• Asidik banyo ve tuvalet temizleyicileri
• Kireç çözücüler
• Endüstriyel yüzey temizleyicileri
• Metal temizleyiciler
• Proses ve ekipman temizleme kimyasalları

içinde kullanılabilir.

Formülasyonda:

• Asit konsantrasyonu
• Yüzey aktif madde uyumluluğu
• Korozyon inhibitörü
• Viskozite
• Ambalaj dayanımı
• Nihai ürün etiketi

birlikte değerlendirilmelidir.

Dökme Fosforik Asit doğrudan ev tipi kireç çözücü olarak kullanılmamalıdır.

SU VE PROSES pH DÜZENLEME

Fosforik Asit belirli endüstriyel su ve proses sistemlerinde pH düşürmek için kullanılabilir.

Uygulamalarda:

• Başlangıç pH’sı
• Suyun alkalinitesi
• Hedef pH
• Fosfat yükü
• Kalsiyum ve magnezyum miktarı
• Sistem malzemesi
• Atık su sınırları

dikkate alınmalıdır.

Fosforik Asit kullanımı sisteme fosfat kazandırır. Kalsiyum veya magnezyumca zengin sularda uygun olmayan pH ve konsantrasyon koşullarında çözünürlüğü düşük fosfat çökeltileri oluşabilir.

İçme Suyu Sınırı

Teknik kalite Fosforik Asit doğrudan içme suyuna eklenmemelidir.

İçme suyu uygulamalarında:

• İlgili kalite standardı
• Yetkili proses tasarımı
• Dozaj kontrolü
• Kalıntı ve fosfat sınırları
• Uygun ekipman

gereklidir.

TARIMSAL VE GÜBRE UYGULAMALARI

Fosforik Asit fosfor içerir ve gübre üretiminde önemli bir hammaddedir.

Teknik olarak:

• Fosfat gübrelerinin üretiminde
• Sıvı gübre formülasyonlarında
• Sulama suyunun pH’sının düzenlenmesinde
• Damla sulama hatlarındaki mineral birikimin kontrolünde

kullanılabilir.

Ancak dökme Fosforik Asit:

• Doğrudan kullanıma hazır gübre değildir.
• Bitkiye saf veya konsantre hâlde uygulanmamalıdır.
• Yaprağa püskürtülmemelidir.
• Sulama tankına göz kararı eklenmemelidir.
• Tarım ilacı veya bitki koruma ürünü değildir.
• Damla Sulama Hatlarında Kullanım
• Uygun tarımsal reçetelerde seyreltilmiş Fosforik Asit:
• Sulama suyunun alkalinitesini azaltma
• Bikarbonat kontrolü
• Hat içindeki belirli mineral kalıntıların giderilmesi
• Fosfor girdisi sağlama

amacıyla kullanılabilir.

Ancak hat temizliği ile bitki besleme uygulaması birbirinden ayrılmalıdır.

Yanlış doz:

• Kök yanığına
• Sulama suyu pH’sının aşırı düşmesine
• Metal ekipman korozyonuna
• Fosfat çökelmesine
• Bitki besin dengesinin bozulmasına

neden olabilir.

• Kalsiyumlu Gübrelerle Karışım
• Fosforik Asit veya yoğun fosfat çözeltileri:
• Kalsiyum nitrat
• Kalsiyum klorür
• Yoğun kalsiyumlu gübreler

ile konsantre hâlde doğrudan karıştırılmamalıdır.

Kalsiyum fosfat çökeltileri:

• Tank dibinde tortu
• Filtre tıkanması
• Damlatıcı tıkanması
• Fosfor ve kalsiyum kaybı

oluşturabilir.

FOSFAT TUZLARI ÜRETİMİ

Fosforik Asit farklı bazlarla nötralize edilerek:

• Sodyum fosfatlar
• Potasyum fosfatlar
• Amonyum fosfatlar
• Kalsiyum fosfatlar

üretilebilir.

Reaksiyonlarda:

Isı açığa çıkabilir.

pH hızla değişebilir.

Yanlış ekleme sırası taşma ve sıçramaya neden olabilir.

Yoğun çözeltilerde kristallenme görülebilir.

Endüstriyel nötralizasyon kontrollü reaktör, soğutma ve dozaj sistemiyle yapılmalıdır.

KİMYASAL UYUMLULUK

Fosforik Asit aşağıdaki maddelerle kontrolsüz biçimde karıştırılmamalıdır:

• Güçlü bazlar
• Sodyum Hidroksit ve Potasyum Hidroksit
• Hipoklorit ve klorlu ağartıcılar
• Siyanürler
• Sülfür ve sülfürlü bileşikler
• Reaktif metaller
• Güçlü indirgen maddeler
• Bilinmeyen kimyasal karışımlar.
• Bazlarla Reaksiyon
• Fosforik Asit bazlarla nötralizasyon reaksiyonu verir.

Bu reaksiyon:

• Güçlü ısı oluşumuna
• Kaynama ve sıçramaya
• Buhar veya aerosol çıkışına
• Kabın taşmasına

neden olabilir.

Asit ve baz kontrollü dozaj, karıştırma ve soğutma olmadan birleştirilmemelidir.

Hipoklorit ve Klorlu Ürünler

Fosforik Asit:

• Sodyum Hipoklorit
• Kalsiyum Hipoklorit
• Klorlu ağartıcı
• Klor bazlı temizlik ürünleri

ile karıştırılmamalıdır.

Asitlendirme sonucunda zehirli klor gazı açığa çıkabilir.

Bu karışım evsel veya endüstriyel ortamda ölümcül solunum tehlikesi oluşturabilir.

Siyanür ve Sülfürler

Asitlerle siyanürlerin teması son derece zehirli hidrojen siyanür gazı oluşturabilir.

Sülfürlü bileşiklerle temas ise zehirli hidrojen sülfür gazı açığa çıkarabilir.

Bu maddeler aynı depolama ve çalışma alanında kontrolsüz biçimde bulundurulmamalıdır.

Metallerle Temas

Fosforik Asit bazı metallerle reaksiyona girerek yanıcı hidrojen gazı oluşturabilir.

Özellikle:

• Alüminyum
• Çinko
• Magnezyum
• Reaktif metal alaşımları

ile uyumluluk ayrıca değerlendirilmelidir.

SEYRELTME YÖNTEMİ

Fosforik Asit seyreltilirken temel kural:

ASİT DAİMA SUYA EKLENİR

Su, konsantre asidin üzerine dökülmemelidir.

Doğru uygulama:

• Kimyasal olarak dayanıklı kaba gerekli miktarda su alınır.
• Karıştırma başlatılır.
• Fosforik Asit suya yavaş ve kontrollü biçimde eklenir.
• Çözelti sıcaklığı sürekli izlenir.
• Gerekirse ekleme durdurularak soğuması beklenir.
• Homojenlik sağlandıktan sonra nihai hacim tamamlanır.
• Çözelti açıkça etiketlenir.
• Seyreltme sırasında ısı açığa çıkar.

Hızlı ekleme:

• Yerel kaynamaya
• Asit sıçramasına
• Kabın zarar görmesine
• Ciddi kimyasal yanıklara

neden olabilir.

Cam kaplar sıcaklık farkı nedeniyle çatlayabileceğinden endüstriyel seyreltmede uygun kimyasal dayanımlı ekipman kullanılmalıdır.

EKİPMAN VE MALZEME UYUMLULUĞU

Fosforik Asit aktarım ve depolama ekipmanında:

Konsantrasyon,

sıcaklık,

temas süresi,

basınç,

ürün saflığı

dikkate alınmalıdır.

Uygunluk gösterebilecek malzemeler kullanım koşuluna bağlı olarak:

• Asit dayanımlı belirli plastikler
• Uygun HDPE ekipman
• Belirli paslanmaz çelik sınıfları
• Uygun conta ve hortum malzemeleri

olabilir.

Ancak hiçbir malzeme yalnız genel adına göre uygun kabul edilmemelidir.

Özellikle:

Karbon çeliği,

Alüminyum,

galvanizli parçalar,

uygunluğu bilinmeyen elastomerler

korozyon veya bozulma riski taşıyabilir.

GIDA SINIFI ÜRÜNDE ÇAPRAZ BULAŞMA

Gıda sınıfı Fosforik Asit için kullanılan:

Pompa,

Hortum,

vana,

huni,

dolum kabı,

depolama tankı

yalnız gıda uyumlu kullanım için ayrılmalıdır.

Daha önce teknik kimyasal taşınmış ekipman temiz görünse bile gıda sınıfı üründe kullanılmamalıdır.

Teknik ve gıda kalite ürünler:

• Aynı etiketsiz kapta
• Aynı kirli pompayla
• Aynı aktarım hortumuyla
• Birbirine yakın açık dolum alanlarında

işlenmemelidir.

SAĞLIK VE GÜVENLİK

Fosforik Asit konsantrasyona bağlı olarak aşındırıcıdır.

Temas hâlinde:

• Ciddi göz hasarı
• Cilt yanığı
• Doku hasarı
• Solunum yollarında tahriş
• Ağız, yemek borusu ve mide yanıkları

oluşturabilir.

Seyreltilmiş çözeltiler de pH ve konsantrasyonlarına bağlı olarak tahriş veya yanık oluşturabilir.

Ürünün kesin tehlike sınıflandırması teslim edilen ürünün ambalajı ve güncel etiketi esas alınmalıdır.

Kişisel Koruyucu Donanım

Dolum, aktarma, seyreltme ve numune alma sırasında:

• Aside dayanıklı koruyucu eldiven
• Tam kapalı kimyasal koruyucu gözlük
• Yüz siperi
• Asit dayanımlı önlük veya koruyucu kıyafet
• Kimyasal dayanımlı çizme
• Aerosol oluşabilecek işlemlerde uygun solunum koruyucu

kullanılmalıdır.

Göz duşu ve acil güvenlik duşu çalışma alanına yakın olmalıdır.

İLK YARDIM

Gözle Temas

Gözler ovuşturulmamalıdır.

Göz kapakları açık tutularak derhal bol temiz suyla en az 15–20 dakika yıkanmalıdır.

Varsa ve kolayca çıkarılabiliyorsa kontakt lensler çıkarılmalıdır.

Yıkama geciktirilmeden tıbbi yardım istenmelidir.

Ürün ambalajı sağlık personeline gösterilmelidir.

Ciltle Temas

Kirlenmiş kıyafet ve ayakkabılar derhal çıkarılmalıdır.

Temas eden bölge bol suyla en az 15 dakika yıkanmalıdır.

Nötralize etmek amacıyla cilde başka kimyasal sürülmemelidir.

Yanık veya tahriş varsa acil tıbbi yardım alınmalıdır.

Kirlenmiş kıyafetler temizlenmeden yeniden kullanılmamalıdır.

Soluma

Kişi derhal temiz havaya çıkarılmalıdır.

Rahat nefes alabileceği konumda tutulmalıdır.

Solunum güçlüğünde acil sağlık yardımı çağrılmalıdır.

Eğitimsiz kişiler ağızdan ağıza müdahale sırasında kimyasal maruziyet riskine girmemelidir.

Yutma

Ağız suyla çalkalanmalıdır.

Kişi kesinlikle kusturulmamalıdır.

Bilinci kapalı kişiye ağızdan hiçbir şey verilmemelidir.

Kişiye karbonat veya başka nötralize edici madde verilmemelidir.

Derhal zehir danışma merkezi veya sağlık kuruluşuyla iletişime geçilmelidir.

Ürün ambalajı sağlık personeline gösterilmelidir.

DÖKÜLME VE SIZINTI

Küçük Dökülmeler

Alan yetkisiz kişilere kapatılmalıdır.

Uygun asit koruyucu donanım kullanılmalıdır.

Döküntünün kanalizasyona ulaşması önlenmelidir.

Kimyasal olarak uyumlu inert emici veya asit döküntü kiti kullanılmalıdır.

Toplanan atık aside dayanıklı ve etiketli kaba alınmalıdır.

Yüzey kontrollü biçimde temizlenmelidir.

Nötralizasyon yalnız eğitimli personel tarafından, ısı ve köpürme riski gözetilerek yapılmalıdır.

Büyük Dökülmeler

Alan boşaltılmalıdır.

Sızıntı yalnız güvenli biçimde yapılabiliyorsa durdurulmalıdır.

Kanalizasyon ve su giderleri kapatılmalıdır.

Asit dayanımlı set veya bariyerle yayılım sınırlandırılmalıdır.

Uygun pompa ve ekipmanla ürün geri alınmalıdır.

Yetkili acil durum ve çevre birimlerine haber verilmelidir.

Döküntü bol suyla kanalizasyona sürüklenmemelidir.

YANGIN DURUMU

Fosforik Asit yanıcı değildir.

Ancak:

• Bazı metallerle temasında yanıcı hidrojen gazı oluşturabilir.
• Isıtıldığında aşındırıcı fosfor oksitleri veya asit sisleri oluşabilir.
• Çevredeki yanıcı maddelerin bulunduğu yangın koşullarında ambalajlar zarar görebilir.

Yangın durumunda:

• Çevrede yanan maddeye uygun söndürücü kullanılmalıdır.
• Ambalajlar güvenli mesafeden su sisiyle soğutulmalıdır.
• Yangın söndürme suyunun çevreye yayılması önlenmelidir.
• Müdahale ekibi tam koruyucu kıyafet ve bağımsız solunum cihazı kullanmalıdır.

DEPOLAMA

Fosforik Asit:

• Orijinal ve kimyasal olarak uyumlu ambalajında
• Kapağı sıkıca kapalı olarak
• Serin ve iyi havalandırılan alanda
• Doğrudan güneş ışığından uzakta
• Bazlardan ayrı
• Hipoklorit ve klorlu ürünlerden ayrı
• Siyanür ve sülfürlerden ayrı
• Reaktif metallerden uzak
• Sızıntı tutma havuzu bulunan asit depolama alanında
• Yetkisiz kişilerin erişemeyeceği yerde

saklanmalıdır.

Düşük Sıcaklık ve Kristallenme

Fosforik Asit çözeltilerinde konsantrasyona bağlı olarak düşük sıcaklıkta:

• Bulanıklık
• Kristal oluşumu
• Viskozite artışı
• Akışkanlığın azalması

görülebilir.

Bu fiziksel değişim her durumda ürünün bozulduğu anlamına gelmez.

Kristallenmiş ürün:

• Açık alevle ısıtılmamalı
• Ambalaja doğrudan yüksek ısı uygulanmamalı
• Ürün etiketinde izin verilen sıcaklık aşılmamalıdır.
• Gıda ve Teknik Kalitenin Ayrı Depolanması
• Gıda sınıfı ve teknik sınıf ürünler:
• Ayrı paletlerde
• Açıkça işaretlenmiş alanlarda
• Ayrı aktarım ekipmanlarıyla
• Karışmayı önleyecek stok kodlarıyla

yönetilmelidir.

Etiketi kaybolmuş ürün gıda üretiminde kullanılmamalıdır.

AMBALAJ VE AKTARMA

Fosforik Asit şu dökme ambalaj seçenekleriyle sunulur:

• 1 kg
• 5 kg
• 10 kg
• 20 kg
• 25 kg
• 35 kg
• 50 kg
• 100 kg

Aktarma sırasında:

• Aside dayanıklı pompa kullanılmalıdır.
• Hortum, conta ve vanaların uygunluğu kontrol edilmelidir.
• Ağızla sifon yapılmamalıdır.
• Ambalaj basınçlandırılmamalıdır.
• Ürün etiketsiz kaba aktarılmamalıdır.
• Gıda ve teknik kalite ürünlerde ayrı ekipman kullanılmalıdır.
• Dolum alanında göz duşu ve döküntü kiti bulundurulmalıdır.

Boş ambalajlarda tehlikeli asit kalıntısı bulunabilir. Ambalajlar başka ürünlerin saklanması için kullanılmamalıdır.

ÇEVRESEL ETKİ VE ATIK YÖNETİMİ

Fosforik Asit çevreye yüksek miktarda yayıldığında:

• Su ve toprak pH’sını düşürebilir.
• Sucul canlılara zarar verebilir.
• Fosfat yükünü artırabilir.
• Uzun vadede ötrofikasyona katkıda bulunabilir.
• Metallerin çözünürlüğünü değiştirebilir.

Ürün ve asitli atık sular:

• Yüzey sularına
• Yer altı suyuna
• Toprağa
• Sulama kanalına
• Kanalizasyona

kontrolsüz biçimde verilmemelidir.

Atıklar yerel tehlikeli atık ve deşarj kurallarına göre yönetilmelidir.

KULLANIM SINIRLARI

Gıda Sınıfı Ürün

Gıda sınıfı Fosforik Asit:

• Doğrudan tüketilmemelidir.
• İçilmemelidir.
• Konsantre hâlde gıda üzerine kontrolsüz dökülmemelidir.
• Ev ortamında asitli içecek hazırlamak için kullanılmamalıdır.
• Gıda mevzuatında izin verilmeyen ürünlere eklenmemelidir.
• Teknik ürünlerle aynı ekipman kullanılarak aktarılmamalıdır.
• Teknik Sınıf Ürün

Teknik sınıf Fosforik Asit:

• Gıdaya veya içeceğe eklenmemelidir.
• Yem üretiminde kullanılmamalıdır.
• İlaç veya takviye edici gıda üretiminde kullanılmamalıdır.
• Ağız bakım ürünlerinde kullanılmamalıdır.
• Gıda temas yüzeyinde kalıntı bırakacak biçimde uygulanmamalıdır.
• Doğrudan bitkiye veya hayvana uygulanmamalıdır.
• Her İki Kalite İçin

Her iki ürün sınıfı da:

• Hipoklorit veya klorlu ağartıcılarla karıştırılmamalıdır.
• Bazlarla kontrolsüz biçimde birleştirilmemelidir.
• Siyanür veya sülfürlerle temas ettirilmemelidir.
• Asit dayanımı bilinmeyen kaba aktarılmamalıdır.
• Koruyucu donanım olmadan kullanılmamalıdır.
• Çocukların ve yetkisiz kişilerin erişimine bırakılmamalıdır.

KULLANIM ESASLARI VE SINIRLAR

Bu teknik bilgi, fosforik Asit / Ortofosforik Asit – H₃PO₄ ürün ailesi.

Gıda ve teknik kalite ürünler aynı kimyasal adı taşısa da:

• Safsızlık limitleri
• Üretim yöntemleri
• Ambalaj ve taşıma şartları
• Kullanım izinleri
• Kalite güvence gereklilikleri

farklıdır.

Ürüne ait kesin:

• Gıda veya teknik kalite sınıfı
• H₃PO₄ oranı
• P₂O₅ eş değeri
• Yoğunluk
• Renk
• Ağır metal ve safsızlık değerleri
• Depolama sıcaklığı
• Malzeme uyumluluğu
• Tehlike sınıflandırması
• Kullanım ve seyreltme bilgileri

teslim edilen ürünün ambalajı ve güncel etiketinde belirtilir.

Gıda sınıfı ürün yalnız gıda mevzuatına uygun üretimlerde ve belirlenmiş kullanım miktarlarında kullanılmalıdır. Teknik sınıf ürün ise gıda, yem, farmasötik veya ağız yoluyla kullanılan ürünlere kesinlikle eklenmemelidir.

Fosforik Asit aşındırıcı bir kimyasaldır. Seyreltme sırasında asit daima suya yavaşça eklenmeli, su konsantre asidin üzerine dökülmemelidir. Ürün hiçbir koşulda klorlu ağartıcı veya hipoklorit içeren kimyasallarla karıştırılmamalıdır.