Standart Teknik Föy Çerçevesi
Bu teknik bilgi sayfası, ürünün genel tanımı, profesyonel kullanım alanları, güvenli çalışma şartları ve kontrollü tedarik değerlendirmesi için hazırlanmıştır.
Kesin teknik değerlendirmelerde teslim edilen ürünün ambalaj etiketi, güncel Güvenlik Bilgi Formu, parti analiz bilgisi ve üretici beyanları esas alınır.
Ürün; etikette belirtilen kalite sınıfı, kullanım amacı, depolama şartı ve güvenlik sınırları dışında kullanılmamalıdır.
BAKIR SÜLFAT PENTAHİDRAT (%25 Cu) – 25 KG
Tarımsal Bitki Besleme ve Endüstriyel Prosesler İçin Bakır Kaynağı
Bakır Sülfat Pentahidrat; tarımsal bitki besleme programlarında bakır kaynağı, çeşitli endüstriyel proseslerde ham madde ve elektrolitik uygulamalarda bakır iyonu kaynağı olarak kullanılan suda çözünebilen bir bakır tuzudur.
Ürün, yaklaşık %25 elementel bakır (Cu) içeriğiyle ve 25 kg ambalajda sunulmaktadır.
Bakır Sülfat Pentahidrat;
- Bakır(II) sülfat pentahidrat
- Kuprik sülfat pentahidrat
- Copper sulfate pentahydrate
- Cupric sulfate pentahydrate
- Göztaşı
- Mavi vitriol
adlarıyla da anılabilir.
Kimyasal formülü CuSO₄·5H₂O, CAS numarası 7758-99-8 ve molekül ağırlığı yaklaşık 249,69 g/mol’dür. Saf madde genellikle parlak mavi kristal görünümündedir.
Ambalaj
25 KG
Temel Ürün Bilgileri
Kimyasal adı: Bakır(II) sülfat pentahidrat
Yaygın adı: Bakır sülfat pentahidrat
İngilizce adı: Copper sulfate pentahydrate
Kimyasal formülü: CuSO₄·5H₂O
CAS numarası: 7758-99-8
Elementel bakır içeriği: Yaklaşık %25 Cu
Molekül ağırlığı: Yaklaşık 249,69 g/mol
Fiziksel görünüm: Mavi veya parlak mavi kristal/granül
Çözünürlük: Suda çözünür
Kimyasal yapı: Bakır(II) sülfatın beş molekül kristal suyu içeren formu
Yanıcılık: Yanıcı değildir
Ambalaj: 25 KG
Ürüne ait kesin elementel bakır oranı, suda çözünür bakır miktarı, sülfür içeriği, serbest asit, nem, çözünmeyen madde, tane büyüklüğü, ağır metal değerleri ve diğer teknik özellikler ürün ambalajı üzerindeki etikette yer almaktadır. Kullanımda ambalaj üzerindeki güncel bilgiler esas alınmalıdır.
Pentahidrat Ne Anlama Gelir?
“Pentahidrat” ifadesi, her bir bakır sülfat biriminin kristal yapısında beş molekül su bulunduğunu gösterir.
Bakır Sülfat Pentahidrat bu nedenle:
- Susuz bakır sülfattan
- Farklı hidrat derecelerindeki bakır sülfatlardan
- Bazik bakır sülfattan
- Bakır oksiklorürden
- Bakır hidroksitten
farklı kimyasal ve fiziksel özelliklere sahiptir.
Bu ürünlerin tamamı bakır içerse de birbirlerinin yerine doğrudan ve aynı dozda kullanılamaz.
%25 Cu Ne Anlama Gelir?
Ürün adındaki %25 Cu, ürünün ağırlıkça yaklaşık yüzde 25 oranında elementel bakır içerdiğini belirtir.
Saf CuSO₄·5H₂O bileşiğinin teorik elementel bakır oranı yaklaşık %25,45’tir. Ticari ürünlerde garanti edilen oran;
- Ürün saflığına
- Serbest nem miktarına
- Kristal suyu durumuna
- Çözünmeyen maddelere
- Üretim standardına
göre farklılık gösterebilir.
Bu ürünün ticari beyanı %25 Cu’dur. Uygulama ve proses hesaplarında teorik değer yerine ambalaj üzerinde belirtilen garanti edilmiş elementel bakır oranı kullanılmalıdır.
TARIMSAL KULLANIM
Bitki Beslemede Bakırın Görevleri
Bakır, bitkilerin düşük miktarda ihtiyaç duyduğu temel mikro besin elementlerinden biridir.
Bitkide:
- Enzim faaliyetlerinde
- Fotosentezle ilişkili reaksiyonlarda
- Elektron taşınmasında
- Solunum metabolizmasında
- Protein ve karbonhidrat metabolizmasında
- Hücre duvarı ve lignin oluşumunda
- Polen canlılığı ve üreme süreçlerinde
görev alır.
Bakır noksanlığı bitkinin büyümesini, sürgün gelişimini, çiçeklenmesini, dane veya meyve oluşumunu ve ürün kalitesini olumsuz etkileyebilir.
Bakır Noksanlığı Belirtileri
Bakır noksanlığında görülebilecek başlıca belirtiler:
- Genç yapraklarda soluklaşma
- Yaprak uçlarında kuruma
- Sürgünlerin zayıflaması
- Uç sürgünlerde geriye doğru ölüm
- Boğum aralarının kısalması
- Yapraklarda kıvrılma
- Çiçeklenme ve dane tutumunda azalma
- Tahıllarda başak gelişiminin zayıflaması
- Meyve ve sürgün kalitesinde düşüş.
- Belirtiler bitki türüne göre değişebilir.
Benzer belirtiler:
- Bor noksanlığı
- Demir veya mangan noksanlığı
- Kök hastalıkları
- Aşırı azot kullanımı
- Tuzluluk
- Kötü drenaj
- Soğuk ve ıslak toprak
nedeniyle de oluşabilir.
Ürün uygulanmadan önce bitki belirtileri, toprak yapısı ve mümkünse analiz sonuçları birlikte değerlendirilmelidir.
Bakır Noksanlığının Yaygın Görüldüğü Koşullar
Bakır noksanlığı özellikle:
- Organik maddesi çok yüksek topraklarda
- Torflu alanlarda
- Kumlu ve yıkanmış topraklarda
- Yüksek pH’lı topraklarda
- Tek yönlü ve yoğun azot gübrelemesi yapılan alanlarda
- Toprakta alınabilir bakır miktarının düşük olduğu arazilerde
görülebilir.
Toprakta toplam bakır bulunması, bakırın bitki tarafından alınabilir durumda olduğu anlamına gelmez.
Kullanılabilecek Bitki Grupları
Ürün, ambalaj üzerindeki kullanım bilgilerine göre aşağıdaki üretim alanlarında bitki besleme amacıyla değerlendirilebilir:
- Hububat
- Mısır
- Sebzeler
- Meyve ağaçları
- Narenciye
- Bağ
- Zeytin
- Sera bitkileri
- Fide ve fidan üretimi
- Çim ve peyzaj alanları.
Her bitkinin bakır ihtiyacı ve bakıra karşı hassasiyeti farklıdır. Bütün bitkilere aynı miktarda uygulanmamalıdır.
Topraktan Uygulama
Bakır Sülfat Pentahidrat, ürün etiketinde uygun görülmüşse:
- Toprakla karıştırma
- Bant uygulaması
- Kök bölgesine uygulama
- Ekim veya dikim öncesi uygulama
- Uygun sulama sistemiyle verme
yöntemleriyle kullanılabilir.
Topraktan uygulamada:
- Ürün homojen dağıtılmalıdır.
- Kök veya gövde dibine yüksek miktarda yığılmamalıdır.
- Kuru kökle doğrudan yoğun konsantrasyonda temas ettirilmemelidir.
- Uygulama sonrasında uygun sulama yapılmalıdır.
- Toprağın pH, organik madde ve mevcut bakır düzeyi dikkate alınmalıdır.
Bakır toprakta birikebilen bir elementtir. Gereksiz ve tekrarlanan uygulamalar uzun vadede bitki, toprak mikroorganizmaları ve çevre açısından risk oluşturabilir.
Yapraktan Uygulama
Ürün ambalajında yapraktan bitki besleme uygulamasına izin verilmişse düşük konsantrasyonlu çözelti hâlinde kullanılabilir.
Yanlış konsantrasyon veya uygun olmayan uygulama:
- Yaprak yanığına
- Meyve yüzeyinde lekeye
- Doku ölümüne
- Çiçek ve genç sürgün zararına
- Püskürtme ekipmanında korozyona
neden olabilir.
Yapraktan uygulamada:
- Önce küçük bir alanda deneme yapılmalıdır.
- Çok sıcak ve güneşli saatlerden kaçınılmalıdır.
- Don, aşırı sıcak veya kuraklık stresi altındaki bitkilere uygulanmamalıdır.
- Ürün tamamen çözündürülmelidir.
- Çözünmeyen kalıntılar filtrelenmelidir.
- Genç yaprak, çiçek ve meyve döneminde özellikle dikkatli olunmalıdır.
- Ambalaj üzerindeki uygulama konsantrasyonu aşılmamalıdır.
- Etiketinde yapraktan kullanım bilgisi bulunmayan ürün yapraktan uygulanmamalıdır.
- Kullanım Dozajı
Bakır Sülfat Pentahidrat için bütün bitki, toprak ve uygulama yöntemlerinde geçerli tek bir sabit doz bulunmaz.
Dozaj:
- Ürünün garanti edilen %25 Cu içeriğine
- Bitki türüne
- Bitkinin gelişim dönemine
- Bakır noksanlığının şiddetine
- Toprak pH’sına
- Organik madde miktarına
- Topraktaki alınabilir bakır düzeyine
- Uygulama yöntemine
- Mevcut gübreleme programına
göre değişir.
Kullanımda ambalaj üzerindeki bitki ve uygulama yöntemine özel miktarlar esas alınmalıdır.
Fazla Kullanımın Riskleri
Bakır bitkiler için gerekli bir mikro besin elementi olmakla birlikte, ihtiyaç duyulan miktarla toksik miktar arasındaki fark dar olabilir.
Aşırı uygulama:
- Kök gelişiminin gerilemesine
- Yaprak yanığına
- Çimlenmenin azalmasına
- Bitki gelişiminin yavaşlamasına
- Demir, çinko ve mangan alımının etkilenmesine
- Toprakta kalıcı bakır birikimine
- Toprak mikroorganizmalarının zarar görmesine
- Solucan ve diğer toprak canlılarının etkilenmesine
- Drenaj ve yüzey sularında bakır yükünün artmasına
neden olabilir.
“Az miktarda gerekli” olması, daha fazla uygulamanın daha fazla fayda sağlayacağı anlamına gelmez.
BİTKİ KORUMA KULLANIMI HAKKINDA ÖNEMLİ AÇIKLAMA
Doğrudan Fungisit Olarak Sunulamaz
Bakır bileşikleri, ruhsatlı bitki koruma ürünlerinin aktif maddeleri arasında yer alabilir. Türkiye’de bakır sülfat, bazik bakır sülfat, bakır oksiklorür ve bakır hidroksit içeren ruhsatlı fungisit ürünleri bulunmaktadır. Ancak ruhsat, belirli bir formülasyona, üreticiye, ürüne, kullanım alanına, doza ve hedef hastalığa verilir.
Bu nedenle ham madde niteliğindeki Bakır Sülfat Pentahidrat:
- Otomatik olarak ruhsatlı fungisit kabul edilmemelidir.
- Ambalajında bitki koruma ürünü ruhsatı yoksa “mantar ilacı” olarak kullanılmamalıdır.
- Ruhsatlı bitki koruma ürününün yerine doğrudan ikame edilmemelidir.
- Bitki, hastalık ve doz bilgisi olmadan püskürtülmemelidir.
- Ev yapımı pestisit veya rastgele karışım hazırlamak amacıyla kullanılmamalıdır.
Bitki hastalıklarına karşı kullanım ancak ürünün kendi ambalajında ruhsatlı bitki koruma ürünü olduğuna ilişkin açık bilgi bulunması ve etiketteki kullanım şartlarının uygulanması hâlinde yapılmalıdır.
Bordo Bulamacı Hakkında
Bakır Sülfat Pentahidrat, geleneksel olarak kireçle birlikte Bordo bulamacı hazırlanmasında kullanılan ham maddelerden biridir.
Ancak Bordo bulamacı hazırlanması:
- Bakır sülfat ve kireç oranına
- Suyun kalitesine
- Karışım sırasına
- Çözeltinin pH değerine
- Bitki türüne
- Bitkinin gelişim dönemine
- Hava sıcaklığına
- Hastalık etmenine
bağlıdır.
Yanlış hazırlanmış veya fazla asidik karışım:
- Yaprak yanığına
- Çiçek zararına
- Meyve üzerinde lekeye
- Sürgünlerde doku hasarına
- Toprakta bakır birikimine
neden olabilir.
Ambalajında bu kullanıma ilişkin açık ve mevzuata uygun bilgi bulunmadıkça bu ürün üzerinden özel Bordo bulamacı reçetesi verilmemelidir.
Bakırlı Ürünlerde Birikim Riski
Bakır, biyolojik olarak parçalanarak yok olan bir madde değildir.
Bakırlı ürünlerin uzun süre ve yüksek miktarda kullanılması:
- Üst toprakta bakır birikimine
- Toprak canlılarının etkilenmesine
- Bazı bitkilerde kök toksisitesine
- Yüzeysel akışla su kaynaklarının kirlenmesine
neden olabilir.
Avrupa Birliği, bitki koruma ürünlerindeki bakır bileşiklerinin kullanımında birikim riskini dikkate alarak toplam uygulama miktarlarına yönelik sınırlamalar getirmiştir.
GÜBRELERLE VE DİĞER ÜRÜNLERLE KARIŞIM
Genel Karışım Kuralları
Bakır Sülfat Pentahidrat bütün gübreler ve tarımsal ürünlerle aynı tankta uyumlu değildir.
Özellikle aşağıdaki ürünlerle yoğun veya kontrolsüz karışımlarda çökelme ya da reaksiyon görülebilir:
- Kuvvetli bazlar
- Kireç
- Karbonatlar
- Bikarbonatlar
- Fosfatlı gübreler
- Sülfürlü bileşikler
- Bazı şelat ve mikro element çözeltileri
- Uyumluluğu doğrulanmamış bitki koruma ürünleri.
Kuvvetli bazlarla temas sonucunda bakır hidroksit, karbonatlarla temas sonucunda bakır karbonat ve sülfürlü bileşiklerle temas sonucunda bakır sülfür gibi çözünürlüğü düşük maddeler oluşabilir.
Bu reaksiyonlar:
- Çözünür bakır miktarını azaltabilir.
- Tankta tortu oluşturabilir.
- Filtre ve memeleri tıkayabilir.
- Uygulama etkinliğini azaltabilir.
- Bitkide yanma riskini artırabilir.
- Fosfatlı Gübrelerle Karışım
Bakır Sülfat Pentahidratın fosfatlı gübrelerle yoğun çözeltide karıştırılması çözünürlüğü düşük bakır fosfat bileşiklerinin oluşmasına neden olabilir.
Bu nedenle:
- Monoamonyum fosfat
- Monopotasyum fosfat
- Fosforik asit içeren yoğun karışımlar
- Fosfatça zengin stok çözeltileri
ile aynı konsantre tankta karıştırılmamalı veya karışım uygunluğu önceden doğrulanmalıdır.
Kalsiyumlu ve Alkali Ürünlerle Karışım
Kalsiyumlu ürünlerle uyum yalnızca kalsiyum iyonuna değil;
- Çözeltinin pH değerine
- Sülfat yoğunluğuna
- Karbonat ve bikarbonat varlığına
- Karışım konsantrasyonuna
- Sıcaklığa
bağlıdır.
Kalsiyumlu yoğun gübreler veya alkali ürünlerle aynı stok tankında kullanılmadan önce fiziksel ve kimyasal uyumluluk değerlendirilmelidir.
Bitki Koruma Ürünleriyle Karışım
Bakır Sülfat Pentahidratın:
- Fungisit
- İnsektisit
- Herbisit
- Akarisit
- Yaprak gübresi
- Biyostimülant
- Yağ bazlı ürün
ile karışabilirliği kullanılan formülasyona göre değişir.
Bazı bitki koruma ürünleri bakırla birlikte kullanıldığında:
- Fitotoksisite
- Çökelme
- Emülsiyon bozulması
- Yaprak yanığı
- Meyve lekesi
- Etkin madde kararsızlığı
oluşturabilir.
Bitki koruma ürününün etiketi açıkça izin vermiyorsa tank karışımı yapılmamalıdır.
Kavanoz Testi
Birden fazla ürün aynı tankta kullanılacaksa küçük ölçekli fiziksel uyumluluk testi yapılmalıdır.
Genel yöntem:
- Uygulamada kullanılacak su temiz bir kaba alınır.
- Ürünler gerçek uygulamadaki sırayla ve orantılı miktarlarda eklenir.
- Her ürün ilavesinden sonra karıştırılır.
- Karışım en az 20–30 dakika gözlenir.
Çökelme, tabakalaşma, tortu, jel, köpürme, ısınma veya renk değişimi kontrol edilir.
Gerekirse karışım daha uzun süre bekletilir.
Kavanoz testinin olumlu sonuçlanması:
- Kimyasal etkinliği
- Bitki güvenliğini
- Yaprak yanığı oluşmayacağını
- Karışımın uzun süre kararlı kalacağını
garanti etmez.
ENDÜSTRİYEL KULLANIM
Endüstriyel Kullanım Alanları
Bakır Sülfat Pentahidrat aşağıdaki endüstriyel proseslerde ham madde veya yardımcı kimyasal olarak değerlendirilebilir:
- Elektrolitik bakır kaplama banyoları
- Elektrokimyasal prosesler
- Bakır tuzlarının üretimi
- Pigment üretimi
- Tekstil boyama ve baskı prosesleri
- Mordan uygulamaları
- Madencilik ve flotasyon
- Ahşap koruma formülasyonları
- Laboratuvar ve proses çözeltileri
- Çeşitli kimyasal sentezler.
Ürünün kesin proses uygunluğu:
- Saflık
- Elementel bakır oranı
- Serbest asit
- Çözünmeyen madde
- Demir ve diğer metal safsızlıkları
- Klorür miktarı
- Tane büyüklüğü
- Kristal suyu durumu
üzerinden belirlenmelidir.
Metal Kaplama Uygulamaları
Bakır Sülfat Pentahidrat bazı elektrolitik bakır kaplama banyolarında bakır iyonu kaynağı olarak kullanılabilir.
Bu kullanım:
- Asidik bakır sülfat banyoları
- Elektrolitik bakır biriktirme
- Baskılı devre üretimi
- Elektroformlama
- Metal yüzey kaplama
prosesleri için değerlendirilebilir.
Ürün çinko kaplama veya sıcak daldırma galvanizlemede kullanılan çinkonun yerine geçmez.
“Galvanizleme” ifadesi teknik olarak çinko kaplamayı ifade ettiğinden, Bakır Sülfat Pentahidrat için doğru tanım elektrolitik bakır kaplama veya metal yüzey kaplama prosesleridir.
Kaplama banyosunun performansı:
- Bakır konsantrasyonuna
- Sülfürik asit miktarına
- Klorür düzeyine
- Akım yoğunluğuna
- Sıcaklığa
- Organik parlatıcı ve taşıyıcılara
- Anot yapısına
- Metalik safsızlıklara
bağlıdır.
Pigment ve Bakır Bileşiği Üretimi
Ürün:
- Bakır oksit
- Bakır hidroksit
- Bakır karbonat
- Bakır esaslı pigmentler
- Diğer bakır tuzları
için ham madde olarak kullanılabilir.
Nihai ürünün rengi ve özellikleri:
Çöktürme maddesine,
pH değerine,
Oksidasyon koşullarına,
Sıcaklığa,
Karıştırma hızına,
Safsızlıklara,
Yıkama ve kurutma yöntemine
bağlıdır.
Tekstil ve Mordan Uygulamaları
Bakır Sülfat Pentahidrat bazı geleneksel tekstil boyama ve baskı proseslerinde mordan veya renk geliştirici olarak kullanılabilir.
Bu kullanımda:
Elyaf türü,
Boyar madde,
pH,
Sıcaklık,
Bakır dozajı,
Yıkama işlemi,
Atık su arıtması
dikkate alınmalıdır.
Bakır kalıntısı:
- Kumaş rengini değiştirebilir.
- Lif üzerinde metal birikimi oluşturabilir.
- Atık suyun çinko, bakır ve ağır metal yükünü artırabilir.
- Tüketici ürünlerinde uygunluk sınırlarını etkileyebilir.
Tekstil uygulamalarında nihai ürün standardı ve atık su deşarj şartları esas alınmalıdır.
Madencilik ve Flotasyon
Bakır Sülfat Pentahidrat bazı cevher zenginleştirme proseslerinde aktivatör veya proses reaktifi olarak kullanılabilir.
Özellikle bazı sülfürlü minerallerin flotasyon davranışını etkileyebilir.
Proses performansı:
Cevher mineralojisine,
pH değerine,
Kullanılan toplayıcıya,
Çözeltideki diğer iyonlara,
Bakır dozuna,
Temas süresine
bağlıdır.
Her cevher için aynı miktar ve proses sonucu geçerli değildir.
Kimyasal Sentezler
Bakır Sülfat Pentahidrat bazı kimyasal proseslerde:
- Bakır iyonu kaynağı
- Reaktif
- Katalitik sistem bileşeni
- Diğer bakır bileşiklerinin hammaddesi
olarak kullanılabilir.
Her organik veya inorganik reaksiyonda katalizör olarak görev yapacağı kabul edilmemelidir.
Proses uygunluğu:
Reaksiyon ortamına,
Hedef ürüne,
pH değerine,
Sıcaklığa,
Redoks koşullarına,
Ürünün saflığına
göre belirlenmelidir.
SU VE HAVUZ UYGULAMALARI HAKKINDA ÖNEMLİ AÇIKLAMA
Genel Amaçlı Su Arıtma Kimyasalı Değildir
Bakır Sülfat Pentahidrat bazı teknik ve endüstriyel su sistemlerinde bakır kaynağı veya özel proses kimyasalı olarak kullanılabilir.
Ancak ürün:
- Genel amaçlı koagülan değildir.
- Dezenfektan değildir.
- İçme suyu arıtımında rastgele kullanılmamalıdır.
- Her havuz veya su sisteminde güvenli algisit kabul edilmemelidir.
Bakır, sucul canlılar için düşük konsantrasyonlarda dahi risk oluşturabilir ve su sistemlerinde birikebilir.
Havuzlarda Algisit Olarak Kullanım
Bakır bileşikleri bazı ruhsatlı veya izinli havuz kimyasallarında algisit olarak bulunabilir.
Ancak ham madde niteliğindeki Bakır Sülfat Pentahidrat:
- Otomatik olarak ruhsatlı havuz algisiti değildir.
- Havuz suyuna göz kararı eklenmemelidir.
- Dezenfektan yerine kullanılmamalıdır.
- Ürün etiketi bu kullanıma açıkça izin vermiyorsa havuzlarda kullanılmamalıdır.
Kontrolsüz havuz uygulaması:
- Saçlarda yeşil renklenmeye
- Derz, kaplama ve yüzeylerde mavi-yeşil lekeye
- Metal ekipmanda korozyona
- Filtrelerde bakır birikimine
- Yüzücülerde göz ve cilt tahrişine
- Atık havuz suyuyla çevre kirliliğine
neden olabilir.
Havuz kullanımı için özel olarak formüle edilmiş, izinli ve doğru dozaj talimatı bulunan ürünler tercih edilmelidir.
Gölet ve Açık Su Alanları
Bakır Sülfat Pentahidrat doğal göl, gölet, sulama havuzu veya balık bulunan su ortamlarına kontrolsüz şekilde uygulanmamalıdır.
Bakırın toksisitesi:
- Suyun pH değerine
- Sertliğine
- Alkalinitesine
- Organik madde miktarına
- Su sıcaklığına
- Balık ve diğer canlı türlerine
göre değişir.
Düşük alkaliniteli ve yumuşak sularda bakırın biyolojik etkisi daha yüksek olabilir.
Ürün etiketi ve yetkili izin bulunmadan açık su alanlarında alg kontrolü amacıyla kullanılmamalıdır.
ÇÖZELTİ HAZIRLAMA
Genel Hazırlama Yöntemi
Bakır Sülfat Pentahidrat çözeltisi hazırlanırken:
Kimyasal olarak uygun ve temiz bir tanka gerekli miktarda su alınmalıdır.
Karıştırma sistemi çalıştırılmalıdır.
Ürün kontrollü şekilde suya eklenmelidir.
Kristal ve çözelti sıçraması önlenmelidir.
Tam çözünme sağlanana kadar karıştırılmalıdır.
Çözeltinin görünümü ve pH değeri kontrol edilmelidir.
Çözünmeyen kalıntılar gerekiyorsa filtrelenmelidir.
Hazırlanan çözelti kapalı ve etiketli sistemde tutulmalıdır.
Ürün üzerine az miktarda su eklenerek kontrolsüz ve yoğun bir macun oluşturulmamalıdır.
Su Kalitesinin Etkisi
Çözeltinin davranışı kullanılan suyun:
pH,
Sertlik,
Alkalinite,
Karbonat ve bikarbonat içeriği,
Fosfat içeriği,
Organik madde miktarı
tarafından etkilenebilir.
Yüksek pH ve yüksek alkalinite:
- Bakır hidroksit
- Bakır karbonat
- Diğer çözünmeyen bakır bileşiklerinin
oluşmasına neden olabilir.
KİMYASAL UYUMSUZLUKLAR
Uyumsuz Maddeler
Bakır Sülfat Pentahidrat aşağıdaki maddelerle kontrolsüz biçimde karıştırılmamalıdır:
- Kuvvetli bazlar
- Kireç ve alkaliler
- Karbonatlar
- Bikarbonatlar
- Fosfatlar
- Sülfürler
- Bazı indirgen maddeler
- Uyumluluğu doğrulanmamış metal tuzları
- Ambalaj üzerinde uyumsuz olduğu belirtilen kimyasallar.
- Ürünün kesin uyumsuzlukları ambalaj üzerindeki güvenlik bilgilerine göre değerlendirilmelidir.
- Metal Tozları ve İndirgen Maddeler
- Bakır iyonları bazı daha aktif metallerle yer değiştirme reaksiyonuna girebilir.
Örneğin:
- Demir
- Çinko
- Alüminyum
gibi metallerle temas proses koşullarına bağlı olarak metalik bakır çökelmesine ve diğer metalin çözünmesine yol açabilir.
Metal tozları ve güçlü indirgen maddelerle kontrolsüz temas:
- Isı oluşumuna
- Beklenmeyen çökelmeye
- Ekipman korozyonuna
- Proses bozulmasına
neden olabilir.
Güçlü Oksitleyiciler Hakkında
Bakır Sülfat Pentahidrat için uygulamadaki temel uyumsuzluk yalnızca güçlü oksitleyiciler değildir.
Daha yaygın proses riskleri:
- Bazlarla çökelme
- Karbonatlarla çözünürlük kaybı
- Fosfatlarla tortu oluşumu
- Sülfürlerle bakır sülfür çökelmesi
- Aktif metal yüzeylerle reaksiyondur.
Ürün yine de reaktif kimyasallardan ayrı ve ambalaj üzerindeki depolama kurallarına uygun biçimde saklanmalıdır.
EKİPMAN UYUMLULUĞU
Bakır Sülfat Pentahidrat çözeltileri asidik özellik gösterebilir ve bazı metallerde korozyona neden olabilir.
Tank, pompa, boru, vana, hortum ve conta seçiminde:
Çözelti konsantrasyonu,
pH değeri,
Sıcaklık,
Temas süresi,
Çözeltideki diğer kimyasallar,
Ekipman malzemesinin dayanımı
dikkate alınmalıdır.
Aşağıdaki ekipmanlar, kimyasal dayanımları belirlenmeden kullanılmamalıdır:
- Galvanizli çelik
- Alüminyum
- Karbon çeliği
- Çinko esaslı ekipman
- Hassas metal alaşımları
Plastik veya paslanmaz çelik ekipman seçimi de üreticinin kimyasal dayanım tablolarına göre yapılmalıdır.
SAĞLIK VE GÜVENLİK
Genel Güvenlik Uyarıları
Bakır Sülfat Pentahidrat profesyonel kullanım gerektiren konsantre bir kimyasal üründür.
Başlıca maruziyet yolları:
- Yutma
- Göz teması
- Cilt teması
- Toz veya aerosolün solunmasıdır.
Bakır sülfatın kesin tehlike piktogramları, sınıflandırması ve önlem ifadeleri ürün ambalajı üzerindeki güncel etikette yer almaktadır.
Yutma Riski
Ürünün yutulması:
- Ağız ve boğazda tahrişe
- Metalik tada
- Bulantıya
- Kusmaya
- Karın ağrısına
- İshale
- Yüksek miktarlarda ciddi sistemik sağlık sorunlarına
neden olabilir.
Ürün:
- Gıda kabına aktarılmamalıdır.
- İçecek şişesine konulmamalıdır.
- Etiketsiz kapta saklanmamalıdır.
- Gıda, yem ve ilaçlardan ayrı tutulmalıdır.
- Çocukların ve yetkisiz kişilerin erişebileceği yerde bırakılmamalıdır.
- Göz Teması
Ürün tozu, kristali veya çözeltisi gözlerde ciddi tahriş veya hasara neden olabilir.
Çalışma sırasında:
- Yan korumalı güvenlik gözlüğü
- Sıçrama riski bulunan işlemlerde tam kapalı gözlük
- Gerektiğinde yüz siperi
kullanılmalıdır.
Cilt Teması
Uzun süreli veya yoğun cilt teması:
- Tahriş
- Kızarıklık
- Kuruluk
- Yanma hissi
- Hassas kişilerde daha belirgin reaksiyonlar
oluşturabilir.
Islak veya terli ciltte temas süresi uzatılmamalıdır.
Tozun Solunması
Torba boşaltma, tartım, öğütme ve çözelti hazırlama sırasında toz oluşabilir.
Tozun solunması:
- Burun ve boğaz tahrişine
- Öksürüğe
- Solunum yollarında rahatsızlığa
neden olabilir.
Toz oluşumu öncelikle:
- Kapalı transfer
- Lokal emiş
- Toz toplama sistemi
- Kontrollü torba boşaltma
gibi mühendislik yöntemleriyle azaltılmalıdır.
Kişisel Koruyucu Donanım
Yapılan işe ve ambalaj üzerindeki güvenlik talimatlarına göre:
- Kimyasala dayanıklı koruyucu eldiven
- Yan korumalı veya tam kapalı güvenlik gözlüğü
- Uzun kollu koruyucu iş kıyafeti
- Kimyasala dayanıklı iş ayakkabısı
- Toz kontrolünün yetersiz olduğu işlemlerde uygun partikül solunum koruyucusu
kullanılmalıdır.
Eldiven malzemesi ambalaj üzerindeki güvenlik bilgileri ve kimyasal dayanım tablolarına göre seçilmelidir.
Sıradan bez veya cerrahi maske endüstriyel kimyasal tozuna karşı yeterli koruma sağlamaz.
Mesleki Maruziyet Kontrolü
Tartım, torba boşaltma, çözelti hazırlama ve paketleme alanlarında:
- Kapalı transfer sistemi
- Lokal emiş havalandırması
- Toz toplama sistemi
- Uygun filtreli endüstriyel vakum
- Göz yıkama ünitesi
- Gerekli alanlarda acil duş
bulundurulmalıdır.
Basınçlı hava kullanılarak ekipman, zemin veya iş kıyafeti temizlenmemelidir.
İLK YARDIM
Gözle Temas
Gözler ovuşturulmamalıdır.
Göz kapakları açık tutularak gözler derhal bol ve temiz suyla dikkatlice yıkanmalıdır. Varsa ve kolayca çıkarılabiliyorsa kontakt lensler çıkarılmalı ve durulamaya devam edilmelidir.
Göz teması durumunda gecikmeden tıbbi değerlendirme alınmalıdır.
Ciltle Temas
Kirlenmiş giysiler çıkarılmalıdır.
Temas eden bölge bol suyla yıkanmalıdır.
Tahriş devam ederse sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Soluma
Kişi temiz havaya çıkarılmalı ve rahat nefes alabileceği bir konumda dinlendirilmelidir.
Öksürük, boğaz tahrişi veya solunum güçlüğü devam ederse tıbbi yardım alınmalıdır.
Yutma
Ağız suyla çalkalanmalıdır.
Bilinci kapalı kişiye ağızdan hiçbir şey verilmemelidir. Sağlık personeli tarafından özellikle belirtilmedikçe kişi kusturulmamalıdır.
Yutma durumunda gecikmeden zehir danışma merkezi veya sağlık kuruluşuyla iletişime geçilmeli ve ürün ambalajı sağlık personeline gösterilmelidir.
YANGIN DURUMU
Bakır Sülfat Pentahidrat yanıcı değildir.
Ancak yangın ortamında:
- Ambalaj malzemesi yanabilir.
- Ürün yüksek sıcaklıkta bozunabilir.
- Tahriş edici kükürt oksitleri ve bakır içeren dumanlar oluşabilir.
- Yangın söndürme suyu bakır ve sülfatla kirlenebilir.
Yangına müdahale eden personel uygun koruyucu ekipman ve gerektiğinde bağımsız solunum cihazı kullanmalıdır.
Söndürme yöntemi çevrede yanan maddelere göre seçilmelidir.
DÖKÜLME VE TEMİZLİK
Yetkisiz kişiler alandan uzaklaştırılmalıdır.
Uygun kişisel koruyucu donanım kullanılmalıdır.
Toz oluşumu önlenmelidir.
Basınçlı hava kullanılmamalıdır.
Ürün kontrollü biçimde toplanmalıdır.
Uygun filtreli endüstriyel vakum kullanılabilir.
Ürün kanalizasyona ve su kaynaklarına sürüklenmemelidir.
Kirlenmiş ürün orijinal ambalaja geri konulmamalıdır.
Toplanan ürün kapalı ve etiketli uygun kaba aktarılmalıdır.
Atıklar yürürlükteki mevzuata göre yönetilmelidir.
Islanan ürün veya çözelti yüzeyde kayganlık oluşturabilir.
ÇEVRESEL GÜVENLİK
Sucul Canlılar Açısından Risk
Bakır Sülfat Pentahidrat sucul çevre açısından ciddi risk oluşturabilir.
Bakır iyonları:
- Balıklar
- Omurgasız su canlıları
- Algler
- Yararlı su mikroorganizmaları
üzerinde toksik etki gösterebilir.
Ürünün kesin çevresel tehlike sınıflandırması ve önlem ifadeleri ambalaj üzerindeki güncel etikette yer almaktadır.
Ürün:
- Akarsuya
- Göle
- Gölete
- Sulama kanalına
- Kanalizasyona
- Drenaj sistemine
- Yeraltı suyuna
doğrudan bırakılmamalıdır.
Toprakta Birikim
Bakır çevrede parçalanarak ortadan kalkmaz.
Uzun süreli ve yüksek miktarlı kullanım:
- Toprakta bakır birikimine
- Toprak mikroorganizmalarının etkilenmesine
- Solucan ve diğer toprak canlılarının zarar görmesine
- Hassas bitkilerde kök toksisitesine
- Yüzey akışıyla su kirliliğine
neden olabilir.
Aynı arazide kullanılan:
- Bakırlı gübreler
- Bakırlı bitki koruma ürünleri
- Hayvan gübreleri
- Arıtma çamuru
- Diğer bakır içeren girdiler
birlikte değerlendirilmelidir.
DEPOLAMA VE AMBALAJ
Depolama Koşulları
Bakır Sülfat Pentahidrat nem ve sıcaklık değişimlerinden etkilenebilir.
Ürün:
- Orijinal ve sağlam ambalajında
- Ambalajı sıkıca kapalı olarak
- Serin ve kuru alanda
- İyi havalandırılan depoda
- Yağmur ve doğrudan sudan korunarak
- Doğrudan güneş ışığından uzakta
- Zemine temas etmeyecek şekilde palet üzerinde
- Kuvvetli bazlardan ayrı
- Karbonat, fosfat ve sülfürlü reaktiflerden ayrı
- Aktif metal tozlarından ayrı
- Gıda, yem ve ilaçlardan ayrı
- Yetkisiz kişilerin erişemeyeceği alanda
saklanmalıdır.
Nem ve Kristal Su Kaybı
Bakır Sülfat Pentahidrat uygunsuz sıcaklık ve nem koşullarında:
- Topaklanabilir
- Kısmen çözünebilir
- Yeniden kristalleşebilir
- Kristal suyunun bir bölümünü kaybedebilir
- Renginde açılma veya fiziksel yapı değişimi gösterebilir.
- Belirgin biçimde beyazlaşmış, ıslanmış veya yapısı değişmiş ürün:
- Ambalaj bütünlüğü
- Nem
- Bakır oranı
- Çözünme davranışı
- Yabancı madde ve safsızlık
- Ürün kullanılmadan önce bu özellikler bakımından değerlendirilmelidir.
- Topaklanmış veya Hasarlı Ürün
- Ürün topaklanmış, ıslanmış veya ambalajı zarar görmüşse:
- Ambalaj bütünlüğü kontrol edilmelidir.
- Su veya yabancı kimyasal bulaşması araştırılmalıdır.
- Ürünün çözünme davranışı kontrol edilmelidir.
- Tortu ve yabancı madde incelemesi yapılmalıdır.
- Kullanım alanına göre kalite değerlendirmesi yapılmalıdır.
Topakların mekanik olarak kırılabilmesi ürünün bütün teknik özelliklerini koruduğu anlamına gelmez.
Ambalaj ve İstifleme
Torbalar delinme, ezilme ve yırtılmaya karşı korunmalıdır.
Açılan ambalajın ağzı sıkıca kapatılmalıdır.
Paletler kuru ve sağlam olmalıdır.
Üreticinin belirttiği azami istif yüksekliği aşılmamalıdır.
Ürün etiketi ve parti numarası korunmalıdır.
Farklı kalite sınıfları birbirine karıştırılmamalıdır.
Farklı partiler kontrolsüz biçimde birleştirilmemelidir.
İlk giren ilk çıkar yöntemi uygulanmalıdır.
KULLANIM SINIRLARI
Yem Kullanımı
Bakır Sülfat Pentahidrat bazı uygun kalite sınıflarında hayvan beslemede bakır kaynağı olarak kullanılabilir.
Ancak her tarımsal veya teknik ürün yem üretimine uygun değildir.
Ambalajında yem kullanımına ilişkin açık bilgi bulunmayan ürün:
- Karma yeme
- Mineral premikse
- Yalama taşına
- Hayvan içme suyuna
eklenmemelidir.
Yem uygulamalarında:
- Ürünün yem sınıfı olduğu
- Elementel bakır oranı
- Ağır metal değerleri
- Hayvan türüne özel kullanım sınırları
- Toplam yem bakırı
- Premiks homojenliği
esas alınmalıdır.
Bakır ihtiyacı ve toksisite sınırı hayvan türlerine göre önemli ölçüde değişebilir. Özellikle koyunlar bakır fazlalığına karşı daha hassas olabilir.
Yem sınıfı ürün dahi doğrudan hayvana verilmemeli; yalnızca kontrollü premiks ve yem üretim sistemi içinde kullanılmalıdır.
Gıda ve Farmasötik Kullanım
Ürün ambalajında gıda veya farmasötik sınıf olduğu açıkça belirtilmediği sürece:
- İnsan gıdalarında kullanılmamalıdır.
- Gıda takviyesi üretiminde kullanılmamalıdır.
- İlaç veya farmasötik üründe kullanılmamalıdır.
- İçme suyuna eklenmemelidir.
- İnsan tüketimine yönelik bakır takviyesi olarak kullanılmamalıdır.
- Teknik, tarımsal, yem ve farmasötik kalite sınıfları birbirinin yerine kullanılmamalıdır.
- Organik Tarımda Kullanım
Bakır Sülfat Pentahidratın mineral kökenli olması, organik tarımda otomatik olarak kullanılabileceği anlamına gelmez.
Organik tarımda kullanım için:
- Ürün formu
- Kullanım amacı
- Mevzuattaki izinler
- Toplam bakır sınırları
- Yetkili kuruluş uygunluğu
- Ürünün ruhsat veya kayıt durumu
kontrol edilmelidir.
Organik tarımda yalnızca ambalajında veya geçerli ürün bilgisinde açık uygunluk bulunan ürünler kullanılmalıdır.
Evsel Kullanım
Bu ürün profesyonel tarımsal ve endüstriyel süreçlere yönelik konsantre bir hammaddedir.
Ev tipi temizlik ürünü değildir.
Saksı veya çim alanına göz kararı uygulanmamalıdır.
Ev yapımı mantar ilacı hazırlanmasında kullanılmamalıdır.
Havuz veya gölete göz kararı dökülmemelidir.
Doğrudan hayvana verilmemelidir.
Çocukların ve evcil hayvanların erişebileceği yerde saklanmamalıdır.
Gıda veya içecek kaplarına aktarılmamalıdır.
Akvaryum veya içme suyuna eklenmemelidir.
Evsel kanalizasyona kontrolsüz biçimde dökülmemelidir.
KULLANIM ESASLARI VE SINIRLAR
Bu bölüm ürünün genel özelliklerini, kullanım alanlarını ve temel güvenlik koşullarını açıklar.
Ürüne ait kesin:
- Elementel bakır oranı
- Suda çözünür bakır miktarı
- Sülfür içeriği
- Nem ve kristal suyu
- Serbest asit
- Çözünürlük
- Tane büyüklüğü
- Ağır metal ve safsızlık değerleri
- Tarımsal uygulama dozları
- Kullanım alanı ve kalite sınıfı
- Endüstriyel proses miktarları
- Depolama ve kullanım süresi
ürün ambalajı üzerindeki güncel etikette yer almaktadır.
Kullanımda ambalaj üzerindeki bilgiler esas alınmalıdır.
Tarımsal bitki besleme uygulamalarında:
- Toprak analizi
- Sulama suyu analizi
- Gerekli durumlarda yaprak analizi
- Toprak pH’sı ve organik madde miktarı
- Topraktaki alınabilir ve toplam bakır düzeyi
- Bitkinin gelişim dönemi
- Daha önce kullanılan bakırlı ürünler
- Yetkili ziraat mühendisi değerlendirmesi
birlikte dikkate alınmalıdır.
Bitki koruma amacıyla yapılacak uygulamalarda ürünün kendi ambalajında geçerli bitki koruma ürünü ruhsatı, hedef bitki, hastalık, doz, uygulama zamanı ve hasat aralığına ilişkin açık bilgi bulunmalıdır. Ham madde niteliğindeki ürün, ruhsatlı bitki koruma ürününün yerine kullanılmamalıdır.
Endüstriyel uygulamalarda:
- Ham madde ve proses analizi
- Laboratuvar denemeleri
- Çözelti pH’sı
- Kimyasal uyumluluk
- Ekipman dayanımı
- Dozaj ve proses kontrolü
- Atık ve çevre yönetimi
- İş sağlığı ve güvenliği şartları
değerlendirilmelidir.
Bakır Sülfat Pentahidrat etkili ve konsantre bir bakır kaynağıdır. Bununla birlikte gereğinden fazla veya kullanım amacı dışında uygulanması; bitkiler, toprak canlıları, çalışanlar ve özellikle sucul çevre açısından ciddi risk oluşturabilir.
